عفونت دستگاه ادراری (UTI) به عفونتی گفته می‌شود که در هر بخشی از سیستم ادراری بدن از جمله کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه یا مجرای ادرار رخ می‌دهد. این عفونت‌ها معمولاً توسط باکتری‌ها ایجاد می‌شوند و زنان به‌خصوص در دوران بارداری بیشتر در معرض ابتلا به آن قرار دارند.
اگر فکر می‌کنید به عفونت ادراری مبتلا شده‌اید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. با مراقبت‌های مناسب، هم مادر و هم جنین در سلامت خواهند بود. معمولاً عفونت‌ها در مثانه و مجرای ادرار رخ می‌دهند اما در مواردی ممکن است به کلیه‌ها سرایت کنند که در این صورت خطر زایمان زودرس و وزن کم نوزاد وجود دارد.
علائم عفونت ادراری در بارداری
از علائم رایج عفونت ادراری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس فوری و مکرر برای ادرار کردن
- دشواری در ادرار کردن
- سوزش یا درد در ناحیه پایین کمر یا شکم
- سوزش هنگام ادرار
- ادرار کدر یا بدبو
- وجود خون در ادرار که رنگ آن را قرمز، صورتی یا شبیه نوشابه می‌کند
اگر عفونت به کلیه‌ها برسد، علائمی مانند تب، تهوع، استفراغ و درد شدید در قسمت بالای کمر معمولاً در یک طرف بدن دیده می‌شود که در این صورت باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
چرا عفونت ادراری در بارداری شایع‌تر است؟
تغییرات هورمونی در دوران بارداری باعث تغییراتی در دستگاه ادراری می‌شود که احتمال عفونت را افزایش می‌دهد. هورمون‌ها می‌توانند باعث بازگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها (رفلاکس وزیکو اورترال) شوند که زمینه‌ساز عفونت است. همچنین ادرار در بارداری حاوی قند، پروتئین و هورمون‌های بیشتری است که محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها فراهم می‌کند.
فشار رحم در حال رشد بر مثانه باعث می‌شود ادرار به طور کامل تخلیه نشود و باقی ماندن ادرار در مثانه می‌تواند منبع عفونت باشد.
عوامل دیگر ایجاد عفونت ادراری
- باکتری‌های روده‌ای مانند اشریشیا کلی که شایع‌ترین عامل عفونت است و می‌تواند از مقعد به مجرای ادرار منتقل شود، به‌خصوص اگر به‌درستی از جلو به عقب تمیز نشوید.
- فعالیت جنسی که می‌تواند باکتری‌ها را به مجرای ادرار منتقل کند.
- باکتری استرپتوکوک گروه B که در روده و واژن برخی زنان وجود دارد و می‌تواند عفونت ایجاد کند و به نوزاد منتقل شود. پزشک در هفته‌های 36 تا 37 بارداری آزمایش این باکتری را انجام می‌دهد و در صورت مثبت بودن، در زمان زایمان آنتی‌بیوتیک تزریقی تجویز می‌کند.
تشخیص عفونت ادراری
تشخیص با آزمایش ادرار انجام می‌شود که وجود باکتری‌ها و سلول‌های خونی را بررسی می‌کند. همچنین ممکن است کشت ادرار برای تعیین نوع باکتری انجام شود.
درمان عفونت ادراری در بارداری
معمولاً آنتی‌بیوتیک‌ها به مدت 3 تا 7 روز تجویز می‌شوند. پزشک ممکن است درمان را قبل از دریافت نتایج آزمایش شروع کند تا علائم سریع‌تر برطرف شوند. حتی اگر علائم بهبود یافت، باید دوره درمان کامل شود.
بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌های رایج مانند آموکسی‌سیلین، اریترومایسین و پنی‌سیلین برای زنان باردار ایمن هستند، اما داروهایی مانند تتراسایکلین که ممکن است به جنین آسیب برسانند، تجویز نمی‌شوند.
عوارض عفونت ادراری در بارداری
عفونت کلیه (پیلونفریت) می‌تواند باعث زایمان زودرس، عفونت شدید، سندرم دیسترس تنفسی بزرگسالان، کم‌خونی و عفونت طولانی‌مدت شود.
راه‌های پیشگیری از عفونت ادراری در بارداری
- نوشیدن حداقل هشت لیوان آب در روز
- تمیز کردن ناحیه تناسلی از جلو به عقب پس از استفاده از دستشویی
- تخلیه مثانه قبل و بعد از رابطه جنسی
- استفاده از روان‌کننده‌های مبتنی بر آب در صورت نیاز
- خودداری از دوش واژینال و استفاده از صابون‌ها یا دئودورانت‌های تحریک‌کننده
- شستشوی ناحیه تناسلی با آب گرم قبل از رابطه جنسی
- پوشیدن لباس زیر نخی و اجتناب از لباس‌های تنگ
- ترجیح دادن دوش به حمام کردن
- ادرار کردن به‌موقع و مکرر