پس از انجام سقط جنین، مراقبت از خود اهمیت زیادی دارد تا روند بهبودی به خوبی طی شود. نوع مراقبتها بستگی به مدت بارداری و روش سقط (جراحی یا دارویی) دارد.
انواع سقط جنین
سقط جنین به دو روش اصلی انجام میشود:
- سقط جراحی: پزشک با انجام یک عمل، جنین و جفت را از رحم خارج میکند.
- سقط دارویی: با مصرف داروهای خاص که به آن «قرص سقط» نیز گفته میشود، بارداری خاتمه مییابد.
هر دو روش معمولاً ایمن هستند و عوارض جدی نادر است، اما عوارض خفیفی مانند خونریزی و گرفتگی عضلات طبیعی است.
روند بهبودی پس از سقط
بعد از سقط، بهتر است استراحت کنید و از انجام فعالیتهای سنگین خودداری نمایید. معمولاً میتوانید روز بعد به کارهای روزمره بازگردید، اما تا چند روز از ورزش شدید یا حرکاتی که باعث درد میشوند پرهیز کنید. اگر داروی مسکن قوی دریافت کردهاید، به مدت 8 ساعت رانندگی نکنید و در صورت دریافت داروی وریدی، تا یک روز رانندگی نکنید.
پزشکان توصیه میکنند حداقل 2 تا 3 هفته پس از سقط، رابطه جنسی یا وارد کردن هرگونه وسیله به داخل واژن را به خصوص پس از سقط جراحی به تعویق بیندازید. همچنین ممکن است داروهایی برای کاهش خونریزی یا پیشگیری از عفونت تجویز شود که باید طبق دستور مصرف شود.
علائم شایع پس از سقط
خونریزی و گرفتگی عضلات از علائم رایج پس از هر دو نوع سقط است. خونریزی ممکن است تا 4 هفته ادامه داشته باشد و شدت آن متفاوت است. پس از سقط دارویی، خونریزی ممکن است شدیدتر از دورههای قاعدگی معمولی باشد. در هنگام فعالیت بدنی ممکن است خونریزی بیشتر و در زمان استراحت کمتر شود.
خونریزی معمولاً شامل لختههای کوچک قرمز تا بنفش تیره است و با کاهش خونریزی، ترشحات زرد یا قهوهای با بوی نامطبوع مشاهده میشود. استفاده از نوار بهداشتی توصیه میشود و بهتر است تا توقف کامل خونریزی از تامپون استفاده نکنید. در صورت سقط دارویی، زمان استفاده از تامپون یا کاپ قاعدگی را از پزشک بپرسید.
گرفتگی عضلات معمولاً چند روز طول میکشد و برای تسکین آن میتوانید هر 8 ساعت تا 800 میلیگرم ایبوپروفن یا هر 6 ساعت تا 1000 میلیگرم استامینوفن مصرف کنید، البته نباید در 24 ساعت بیش از 4000 میلیگرم مصرف شود. استفاده از کیسه آب گرم و استراحت نیز کمککننده است.
سایر علائم شامل تهوع، استفراغ، حساسیت یا ترشح از سینهها، اسهال، سردرد، سرگیجه و خستگی است که معمولاً به سرعت برطرف میشوند. برای کاهش تهوع نوشیدن چای زنجبیل، نعناع یا بابونه مفید است.
عوارض احتمالی پس از سقط
اگرچه سقط جنین معمولاً ایمن است، اما برخی عوارض نادر ممکن است رخ دهد:
- عفونت: احتمال عفونت پس از هر دو نوع سقط وجود دارد. پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند و توصیه میشود تا بهبودی کامل از حمام، شنا، دوش واژینال و رابطه جنسی خودداری کنید.
- سقط ناقص: زمانی که بارداری به طور کامل خارج نشده باشد، بیشتر پس از سقط دارویی رخ میدهد و نیاز به اقدام پزشکی دارد.
- خونریزی شدید: خونریزی بیش از حد میتواند خطرناک باشد و باید فوراً به پزشک مراجعه شود.
- آسیب به اندامها: در سقط جراحی ممکن است رحم، روده یا مثانه آسیب ببیند و در موارد نادر پارگی رحم یا دهانه رحم رخ دهد، به ویژه در سقطهای دیرتر.
تحقیقات نشان میدهد سقط جنین تأثیری بر افزایش خطر ناباروری، سرطان سینه یا افسردگی ندارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده علائم زیر فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی شدید که نیاز به تعویض نوار بهداشتی بیش از یک بار در ساعت دارد
- لختههای بزرگتر از اندازه لیمو یا لختههایی که بیش از دو ساعت باقی میمانند
- علائم بارداری که بیش از دو هفته ادامه دارد
- سرگیجه یا احساس ضعف شدید
- درد قفسه سینه یا تنگی نفس
- درد یا تورم در پا
- علائم عفونت مانند تب، ترشحات بدبو یا چرکی از واژن، یا درد شدید شکم یا کمر
شروع قاعدگی و پیشگیری از بارداری
قاعدگی معمولاً 4 تا 6 هفته پس از سقط آغاز میشود، اما امکان بارداری قبل از بازگشت پریود وجود دارد. میتوان بلافاصله پس از سقط یا همان روز اقدام به استفاده از روشهای پیشگیری از بارداری کرد، از جمله:
- آییودی (IUD)
- ایمپلنت
- قرصهای ضدبارداری
- چسب ضدبارداری
- تزریق
- حلقه واژینال
آییودی و ایمپلنت را میتوان بلافاصله پس از سقط جراحی نصب کرد. در سقط دارویی، ایمپلنت هنگام مصرف اولین قرص و آییودی پس از تکمیل سقط قابل استفاده است. در سقطهای سه ماهه دوم باید تا بازگشت اندازه طبیعی دهانه رحم (حدود 6 هفته) صبر کرد تا بتوان از دیافراگم یا کلاهک دهانه رحم استفاده کرد.
سلامت روان پس از سقط
احساسات پس از سقط متنوع است و هیچ واکنش درست یا غلطی وجود ندارد. برخی زنان احساس آرامش و برخی دیگر غمگینی یا ترکیبی از احساسات را تجربه میکنند که طبیعی است. این تغییرات به دلیل هورمونهای بارداری در بدن است.
دریافت حمایت عاطفی از مشاوران، دوستان یا خانواده و سازمانهای حمایتی میتواند مفید باشد. اگر تغییرات خلقی شدید یا طولانی شد، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.