دهانه رحم ناتوان یا نارسایی دهانه رحم، وضعیتی است که در آن دهانه رحم زودتر از موعد در دوران بارداری باز می‌شود. این مشکل می‌تواند منجر به سقط جنین یا زایمان زودرس شود. اگر پزشک از وجود این وضعیت مطلع باشد، می‌تواند در مراحل اولیه بارداری درمان را آغاز کند.
چرا دهانه رحم ناتوان مشکل‌ساز است؟
دهانه رحم بخش پایینی رحم است که به واژن باز می‌شود و معمولاً بسته و سفت است. در نزدیکی زمان زایمان، دهانه رحم نرم، کوتاه و باز می‌شود تا نوزاد بتواند به دنیا بیاید. در صورت نارسایی دهانه رحم، این تغییرات زودتر از موعد اتفاق می‌افتد و ممکن است باعث تولد نوزاد پیش از موعد شود.
علل نارسایی دهانه رحم
این مشکل معمولاً به دلیل التهاب یا عفونت ایجاد می‌شود، اما عوامل دیگری نیز می‌توانند باعث آن شوند، از جمله:
- سندرم اهلرز-دنلوس که بافت‌های پیوندی بدن مانند پوست، مفاصل و رگ‌های خونی را تحت تأثیر قرار می‌دهد
- سندرم مارفان که اغلب قلب، چشم‌ها، رگ‌های خونی و اسکلت را درگیر می‌کند
- آسیب به دهانه رحم در بارداری‌های قبلی
- سابقه جراحی روی دهانه رحم
- شکل غیرطبیعی رحم یا دهانه رحم
- کوتاهی دهانه رحم نسبت به حالت طبیعی
علائم نارسایی دهانه رحم
<pممکن است هیچ علامتی نداشته باشید، اما علائم هشداردهنده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- احساس ناراحتی خفیف یا لکه‌بینی در هفته‌های ۱۴ تا ۲۰ بارداری
- احساس فشار در ناحیه لگن
- کمردرد جدید
- کرامپ‌های شکمی
- خونریزی خفیف
- تغییر در ترشحات واژینال
تشخیص نارسایی دهانه رحم
تشخیص این وضعیت دشوار است و هیچ آزمایشی پیش از بارداری قادر به تشخیص قطعی آن نیست. برخی آزمایش‌ها مانند MRI یا سونوگرافی می‌توانند ناهنجاری‌هایی را که ممکن است باعث نارسایی دهانه رحم شوند، قبل از بارداری شناسایی کنند. پس از بارداری، پزشک با بررسی سابقه پزشکی و علائم شما، ممکن است تشخیص دهد که دهانه رحم ناتوان است، به‌ویژه اگر سابقه زایمان در سه‌ماهه دوم داشته باشید یا دهانه رحم قبل از هفته ۲۴ بارداری باز و نازک شود.
برخی روش‌های تشخیصی شامل:
- سونوگرافی ترانس واژینال برای مشاهده وضعیت غشاهای جنینی
- آمنیوسنتز برای بررسی عفونت در مایع آمنیوتیک
- معاینه لگنی برای بررسی بیرون‌زدگی غشاها از دهانه رحم
روش‌های درمان نارسایی دهانه رحم
گزینه‌های درمانی متنوعی وجود دارد که پزشک ممکن است بر اساس شرایط شما انتخاب کند:
- سرکلاژ: دوختن دهانه رحم برای نگه داشتن آن بسته، معمولاً بین هفته‌های ۱۲ تا ۱۴ بارداری انجام می‌شود و در حدود هفته ۲۷ برداشته می‌شود. این روش برای بارداری‌های دوقلو یا چندقلو توصیه نمی‌شود.
- درمان با پروژسترون: تزریق هورمون پروژسترون به صورت هفتگی در سه‌ماهه دوم و سوم برای زنانی که سابقه زایمان زودرس دارند.
- استراحت مطلق: در صورت تشخیص دیرهنگام، پزشک ممکن است استراحت مطلق را تجویز کند تا فشار روی دهانه رحم کاهش یابد.
خطرات نارسایی دهانه رحم
این وضعیت می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند زایمان زودرس، سقط جنین، پارگی رحم، خونریزی داخلی، عفونت و پارگی دهانه رحم شود.
آیا می‌توان از نارسایی دهانه رحم پیشگیری کرد؟
راهی برای پیشگیری قطعی وجود ندارد، اما با رعایت نکات زیر می‌توانید بارداری سالم‌تری داشته باشید:
- رژیم غذایی سالم و مصرف ویتامین‌های دوران بارداری
- افزایش وزن مناسب در دوران بارداری (بین ۱۱ تا ۱۶ کیلوگرم برای زنان با وزن طبیعی قبل از بارداری)
- مراجعه منظم به پزشک و اطلاع‌رسانی کامل درباره سابقه پزشکی
- پرهیز از مصرف مواد مضر مانند سیگار، الکل و داروهای غیرمجاز
- مشورت با پزشک قبل از مصرف هرگونه دارو، حتی داروهای بدون نسخه یا گیاهی