هیپوپاراتیروئیدیسم یا کمکاری پاراتیروئید زمانی رخ میدهد که بدن هورمون پاراتیروئید (PTH) کافی تولید نکند یا میزان آن بسیار پایین باشد. این وضعیت باعث کاهش سطح کلسیم خون، افزایش فسفر خون و دفع بیش از حد کلسیم از طریق ادرار میشود که میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند.
تشخیص دقیق این بیماری اهمیت زیادی دارد زیرا علائم آن مانند گرفتگی عضلات، پرش عضلانی و سوزنسوزن شدن ممکن است با بیماریها و شرایط دیگر مشابه باشد. پزشک برای تشخیص هیپوپاراتیروئیدیسم از چندین آزمایش ساده و بررسیهای پزشکی استفاده میکند.
روشهای تشخیص هیپوپاراتیروئیدیسم
پزشک ابتدا با معاینه فیزیکی و بررسی سابقه پزشکی بیمار، علائم و نشانههای کمبود هورمون پاراتیروئید و کاهش کلسیم خون را بررسی میکند. سپس آزمایشهای متعددی برای تأیید تشخیص و ارزیابی پیشرفت بیماری انجام میشود.
آزمایشهای مورد استفاده برای تشخیص
از جمله آزمایشهای رایج برای تشخیص هیپوپاراتیروئیدیسم عبارتند از:
- آزمایش خون: اندازهگیری سطح کلسیم، هورمون پاراتیروئید (PTH)، فسفر، منیزیم و آلبومین. همچنین ممکن است عملکرد تیروئید، کبد، کلیه، سلامت استخوان و میزان ویتامین D نیز بررسی شود.
- آزمایش کلسیم ادرار: این آزمایش میزان کلسیم دفع شده از کلیهها را نشان میدهد. معمولاً آزمایش 24 ساعته ادرار انجام میشود که بیمار تمام ادرار خود را در طول یک روز جمعآوری میکند و به آزمایشگاه تحویل میدهد.
- تست تراکم استخوان: با استفاده از اشعه ایکس، استحکام استخوانها در نواحی مانند ستون فقرات، لگن یا ساعد اندازهگیری میشود تا خطر شکستگی ارزیابی گردد.
- الکتروکاردیوگرام (ECG): این تست فعالیت الکتریکی قلب را بررسی میکند تا هرگونه اختلال در ریتم قلب شناسایی شود.
- سیتی اسکن (CT): در صورت نیاز، برای بررسی تجمع کلسیم در مغز انجام میشود. ممکن است ماده حاجب به ورید تزریق شود تا تصویر واضحتری به دست آید.
معاینه فیزیکی و علائم خاص
در معاینه فیزیکی، پزشک ممکن است با ضربه زدن به ناحیه جلوی گوش در حالی که دهان باز است، به دنبال علامت چواستک باشد که نشاندهنده پرش عضلات صورت است. همچنین بررسی دامنه حرکتی مفاصل و اسپاسمهای دردناک عضلات دست و پا (کارپودال اسپاسم) از دیگر اقدامات است. استفاده از فشارسنج برای ایجاد این اسپاسمها نیز ممکن است انجام شود.
سایر عوامل موثر در تشخیص
پزشک درباره سابقه جراحی گردن، بیماریهای غدد درونریز و سابقه خانوادگی هیپوپاراتیروئیدیسم یا سایر اختلالات غددی سوال میکند تا عوامل زمینهای را شناسایی کند.