باکتری واژینوز: علائم، علل، درمان و پیشگیری از عفونت شایع زنان

باکتری واژینوز (BV) یک عفونت رایج در زنان است که به دلیل تغییر در تعادل طبیعی باکتری‌های واژن ایجاد می‌شود. تقریباً ۳۵ درصد زنان در طول زندگی خود به این عفونت مبتلا می‌شوند و این میزان در زنان سیاه‌پوست به حدود ۵۰ درصد می‌رسد. اگرچه BV معمولاً مشکلات جدی ایجاد نمی‌کند، اما در دوران بارداری یا تلاش برای بارداری می‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد.

تفاوت با عفونت قارچی

باکتری واژینوز با عفونت قارچی متفاوت است. BV ناشی از رشد بیش از حد باکتری‌های مضر است، در حالی که عفونت قارچی به دلیل رشد قارچ کاندیدا ایجاد می‌شود. هر دو عفونت باعث افزایش ترشحات واژنی می‌شوند اما BV معمولاً بوی ماهی می‌دهد و ترشحات آن نازک و آبکی است، در حالی که عفونت قارچی معمولاً بدون بو و با ترشح سفید، خارش و سوزش همراه است.

علائم باکتری واژینوز

<pحدود نیمی از مبتلایان به BV هیچ علامتی ندارند، اما علائم ممکن است شامل درد، سوزش، خارش در ناحیه واژن، سوزش هنگام ادرار، بوی ماهی که پس از رابطه جنسی تشدید می‌شود، ترشحات نازک سفید، خاکستری یا سبز و افزایش pH واژن باشد.

علل و عوامل خطر

علت دقیق BV مشخص نیست، اما کاهش باکتری‌های مفید لاکتوباسیلوس که pH واژن را اسیدی نگه می‌دارند، باعث رشد باکتری‌های مضر می‌شود. BV مسری نیست مگر در روابط جنسی بین افرادی که هر دو واژن دارند. عوامل خطر شامل استعمال دخانیات، فعالیت جنسی بدون استفاده از کاندوم، دوش واژینال، استفاده از صابون‌های معطر، داشتن شرکای جنسی متعدد، استفاده از دستگاه داخل رحمی (IUD) و مصرف آنتی‌بیوتیک است.

عوارض در بارداری

در دوران بارداری، احتمال ابتلا به BV افزایش می‌یابد و درمان آن اهمیت زیادی دارد. BV می‌تواند خطر زایمان زودرس، پاره شدن زودرس کیسه آب، سقط جنین و التهاب پرده‌های جنینی (کوریوآمنیونیت) را افزایش دهد که ممکن است منجر به مشکلات حرکتی و تعادلی در نوزاد شود.

تشخیص

پزشک با بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و معاینه لگنی، اندازه‌گیری pH واژن و آزمایش ترشحات واژنی BV را تشخیص می‌دهد. آزمایش‌هایی مانند نمونه‌برداری مرطوب، تست بوی ماهی (Whiff test) و آزمایش PCR برای شناسایی DNA باکتری‌های مضر انجام می‌شود.

درمان

درمان BV معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند کلیندامایسین (کرم واژنی)، مترونیدازول (قرص یا ژل واژنی)، سکنی‌دازول و تینیدازول انجام می‌شود. مصرف کامل دوره درمان ضروری است تا از عود عفونت جلوگیری شود. در دوران درمان بهتر است از رابطه جنسی خودداری شود. اگر شریک جنسی شما واژن دارد، ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.

روش‌های خانگی و مکمل

قبل از استفاده از روش‌های خانگی حتماً با پزشک مشورت کنید. مصرف پروبیوتیک‌ها، مکمل‌های سیر و ویتامین C ممکن است به تعادل باکتری‌های واژن کمک کنند. استفاده از شیاف بوریک اسید نیز می‌تواند در برخی موارد موثر باشد. شستشوی واژن با پراکسید هیدروژن ممکن است به کاهش علائم کمک کند اما باید با نظر پزشک انجام شود.

عوارض و بازگشت عفونت

اگر BV درمان نشود، ممکن است خطر ابتلا به سایر عفونت‌های جنسی، بیماری‌های التهابی لگن، کاهش موفقیت درمان‌های باروری و عفونت‌های پس از جراحی افزایش یابد. بازگشت BV شایع است و تا ۵۰ درصد بیماران ممکن است ظرف یک سال دوباره به آن مبتلا شوند. درمان شریک جنسی و تغییر روش‌های پیشگیری می‌تواند به کاهش عود کمک کند.

پیشگیری

برای کاهش خطر ابتلا به BV توصیه می‌شود اسباب‌بازی‌های جنسی را پس از هر بار استفاده تمیز کنید، تعداد شرکای جنسی را محدود کنید، از کاندوم استفاده کنید، از دوش واژینال و محصولات معطر خودداری کنید، لباس زیر نخی بپوشید و بهداشت مناسب را رعایت کنید.

سخن پایانی

اگر علائم BV را مشاهده کردید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب دریافت کنید. از برقراری رابطه جنسی تا پایان درمان خودداری کنید و در صورت عود عفونت، پیگیری‌های لازم را انجام دهید.