عفونت قارچی واژن یا کاندیدیازیس واژینال زمانی رخ می‌دهد که تعادل طبیعی بین باکتری‌ها و قارچ‌ها در واژن به هم می‌خورد. در حالت طبیعی، هورمون استروژن باعث رشد باکتری‌های مفیدی به نام لاکتوباسیل‌ها می‌شود که باکتری‌های مضر را کنترل کرده و سلامت واژن را حفظ می‌کنند. اما وقتی این تعادل به دلایلی مختل شود، قارچ کاندیدا می‌تواند بیش از حد رشد کند و باعث عفونت شود.
این عفونت‌ها بسیار شایع هستند و تخمین زده می‌شود که ۷۵ درصد زنان حداقل یک بار در طول زندگی خود به آن مبتلا شوند. علائم اصلی شامل خارش، سوزش، قرمزی و تورم واژن و ولو (بخش خارجی دستگاه تناسلی زنانه) است. همچنین ممکن است درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی، ترشحات سفید و غلیظ بدون بو شبیه پنیر کاتیج، ترشحات آبکی، ضایعات پوستی یا ترک‌های ریز در پوست ولو دیده شود.
تفاوت عفونت قارچی با واژینوز باکتریایی
عفونت قارچی واژن و واژینوز باکتریایی هر دو از نوع واژینیت هستند و علائم مشابهی دارند، اما علت و درمان آن‌ها متفاوت است. عفونت قارچی معمولاً با داروهای ضدقارچ بدون نسخه درمان می‌شود، در حالی که واژینوز باکتریایی نیاز به داروهای تجویزی دارد.
علل ایجاد عفونت قارچی واژن
عوامل متعددی می‌توانند باعث رشد بیش از حد قارچ کاندیدا شوند، از جمله:
- تغییرات هورمونی در دوران بارداری، شیردهی، یائسگی یا مصرف قرص‌های ضدبارداری
- دیابت کنترل‌نشده که باعث افزایش قند در مخاط واژن می‌شود
- مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها که باکتری‌های مفید واژن را از بین می‌برند
- استفاده از دوش‌های واژینال و اسپری‌های زنانه که تعادل طبیعی را به هم می‌زنند
- ضعف سیستم ایمنی مانند افراد مبتلا به HIV یا بیماری‌های دیگر
- تماس جنسی که می‌تواند قارچ را منتقل کند، اگرچه عفونت قارچی یک بیماری مقاربتی محسوب نمی‌شود
- استرس که می‌تواند رشد قارچ را تحت تأثیر قرار دهد
تشخیص عفونت قارچی
<pبرای تشخیص، پزشک یا پرستار معاینه واژن و ولو را انجام می‌دهد و نمونه‌ای از ترشحات واژن را برای آزمایش به آزمایشگاه می‌فرستد تا نوع قارچ مشخص شود.
درمان عفونت قارچی
رایج‌ترین درمان‌ها شامل کرم‌ها، پمادها یا شیاف‌های ضدقارچ بدون نسخه مانند کلوتریمازول یا میکونازول است که معمولاً بین ۱ تا ۷ روز استفاده می‌شوند. در موارد شدیدتر، پزشک ممکن است داروی خوراکی ضدقارچ مانند فلوکونازول یا ایبریکسافونگرپ تجویز کند. در دوران بارداری، استفاده از کرم‌ها و شیاف‌ها ایمن است اما داروهای خوراکی توصیه نمی‌شوند.
توجه داشته باشید که برخی داروهای ضدقارچ ممکن است باعث کاهش اثربخشی کاندوم یا دیافراگم شوند، بنابراین قبل از مصرف دستورالعمل‌ها و هشدارها را به دقت مطالعه کنید.
عفونت‌های مکرر
افرادی که دیابت دارند یا سیستم ایمنی ضعیفی دارند ممکن است دچار عفونت‌های مکرر شوند که به آن کاندیدیازیس مکرر واژینال گفته می‌شود. در این موارد، پزشک ممکن است درمان طولانی‌مدت با فلوکونازول به صورت هفتگی به مدت ۶ ماه را توصیه کند. داروی اوتسکونازول نیز برای افرادی که نمی‌خواهند باردار شوند یا بارداری مجددی نداشته باشند، تأیید شده است.
راه‌های پیشگیری از عفونت قارچی
برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف ماست پروبیوتیک یا مکمل‌های لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس ممکن است رشد قارچ را کاهش داده و خطر عفونت را کم کنند، هرچند تحقیقات بیشتری نیاز است. همچنین رعایت نکات زیر می‌تواند به پیشگیری کمک کند:
- استفاده از لباس زیر نخی
- خشک نگه داشتن پوست
- خودداری از دوش واژینال
- عدم استفاده از دئودورانت‌های زنانه
- استفاده از تامپون‌ها یا پدهای بدون عطر
- استفاده از روان‌کننده‌های جنسی بر پایه آب
- کنترل قند خون در افراد دیابتی
در مجموع، عفونت قارچی واژن یک مشکل شایع است که با شناخت علائم و رعایت نکات بهداشتی و درمان مناسب قابل کنترل و درمان است.