شاید درباره حقوق باروری شنیده باشید، اما عدالت باروری چیست؟ این مفهوم ترکیبی از حقوق باروری و عدالت اجتماعی است که بر همه انسانها تأکید دارد و میگوید هر فرد حق دارد کنترل بدن خود را داشته باشد، انتخاب کند که بچهدار شود یا نشود، نحوه بچهدار شدن خود را تعیین کند و در جامعهای سالم و امن از فرزندانش مراقبت نماید.
ریشههای مفهوم عدالت باروری
این مفهوم در سال ۱۹۹۴ توسط فعالان زن سیاهپوست مطرح شد که احساس میکردند در جنبش حقوق باروری جایگاهی ندارند و هدفشان ارائه دیدگاهی گستردهتر درباره آزادی باروری بود. برای مثال، اگرچه استفاده از کنترل بارداری قانونی است و مراکزی برای دسترسی به آن وجود دارد، اما همه افراد به یک اندازه به آن دسترسی ندارند. گروههای حاشیهای به دلایل نژادی، اجتماعی و اقتصادی ممکن است دسترسی کمتری به روشهای مؤثر کنترل بارداری داشته باشند و این محدودیتها آزادی باروری آنها را محدود میکند.
علاوه بر این، افراد در این جوامع گاهی مجبور به استفاده از روشهای کنترل بارداری یا انجام عملهایی میشوند که مانع بچهدار شدن آنها میشود، در حالی که این برخلاف آزادی و عدالت باروری است.
تفاوت حقوق باروری و عدالت باروری
حقوق باروری بیشتر بر تضمین آزادی باروری بر اساس قوانین تمرکز دارد و معمولاً به بحثهای «حق حیات» و «حق انتخاب» محدود میشود. برای نمونه، تصمیم دادگاه عالی آمریکا در سال ۲۰۲۲ که حق قانونی سقط جنین را لغو کرد، مسئلهای حقوقی است. اما عدالت باروری گستردهتر است و شامل حق آموزش جنسی، برنامهریزی خانواده و دسترسی برابر به خدمات بهداشتی باروری میشود. این مفهوم به موانع واقعی که افراد در دسترسی به این حقوق دارند، توجه میکند؛ موانعی که ممکن است ناشی از قوانین، نبود بیمه سلامت، شرایط اجتماعی و اقتصادی یا تبعیضهای مختلف باشد.
مسائل مرتبط با عدالت باروری
عدالت باروری به موضوعاتی مانند تبعیض علیه جامعه LGBTQ، نابرابریهای اقتصادی، وضعیت اجتماعی، جنسیت، نژاد و محیط زیست میپردازد. برای مثال، پس از لغو حق سقط جنین در برخی ایالات آمریکا، زنان کمدرآمد و زنان رنگینپوست بیشترین آسیب را خواهند دید، چرا که دسترسی به خدمات باروری برای آنها دشوارتر میشود و پیامدهای بهداشتی و اجتماعی بیشتری متوجهشان خواهد بود.
مطالعات نشان دادهاند که رویدادهایی مانند یورشهای مهاجرتی میتواند باعث شود زنان برنامههای بارداری خود را به تعویق بیندازند، زیرا احساس ناامنی و ترس از آینده دارند. همچنین در دوران پاندمی کووید-۱۹، محدودیتهای اجتماعی و قرنطینهها دسترسی به مراقبتهای باروری را سختتر کرده است.
افراد دارای معلولیت نیز ممکن است با موانع بیشتری در دسترسی به مراقبتهای باروری روبرو باشند و برخی مطالعات نشان دادهاند که این افراد بیشتر تحت عملهایی قرار گرفتهاند که توانایی بچهدار شدنشان را از بین میبرد و کمتر از روشهای کنترل بارداری قابل برگشت استفاده میکنند، که این موضوع میتواند ناشی از نگرشها و سیاستهای تبعیضآمیز باشد.
علاوه بر این، توصیههای پزشکی درباره کنترل بارداری برای نوجوانان گاهی بدون در نظر گرفتن خواستهها و اولویتهای خود آنها انجام میشود که با اصول عدالت باروری همخوانی ندارد.
فناوریهای کمک باروری نیز از نظر هزینه و دسترسی برای افراد مختلف متفاوت است و ممکن است برای جامعه LGBTQ کمتر در دسترس باشد. تغییرات اقلیمی نیز به عنوان یک مسئله عدالت باروری مطرح است، زیرا افزایش دما میتواند باعث تولد زودرس نوزادان شود و نگرانی درباره آینده محیط زیست باعث شده برخی جوانان در تصمیمگیری درباره بچهدار شدن مردد شوند.
هدف کلی جنبش عدالت باروری
هدف این جنبش گردهم آوردن گروههای مختلف برای حمایت از حقوق افراد در تصمیمگیری درباره بچهدار شدن و مراقبت از فرزندانشان در شرایطی سالم و امن است. عدالت باروری فراتر از حقوق قانونی، به همه عواملی که بر توانایی افراد در انتخاب و مراقبت از فرزندانشان تأثیر میگذارد، توجه دارد.