هیپوپاراتیروئیدیسم (hypoPT) یک بیماری نادر است که زمانی رخ میدهد که بدن هورمون پاراتیروئید (PTH) کافی تولید نمیکند یا سطح این هورمون در خون به طور قابلتشخیصی پایین است. این هورمون نقش حیاتی در تنظیم میزان کلسیم بدن دارد و کمبود آن میتواند مشکلات متعددی ایجاد کند.
علائم هیپوپاراتیروئیدیسم
این بیماری میتواند علائم متنوعی داشته باشد که بسیاری از آنها در بیماریهای دیگر نیز دیده میشوند. بنابراین تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
علائم کوتاهمدت رایج:
- گرفتگی یا اسپاسم عضلات
- درد معده
- نامنظمی ضربان قلب
- سوزنسوزن شدن در انگشتان دست و پا و گاهی لبها
- گیجی و اختلال در تمرکز
- خشکی پوست و مو
- شکنندگی ناخنها
- در کودکان: ضعف مینای دندان
- دوران قاعدگی دردناک
- اضطراب و ترس
ثبت زمان و نحوه بروز این علائم میتواند به پزشک در تشخیص دقیقتر کمک کند.
عوارض بلندمدت:
- کاتاراکت یا آب مروارید که باعث تاری دید میشود
- رسوبات کلسیم در مغز
- درد کلیه
- افسردگی
- کاهش کیفیت زندگی و سلامت عمومی
این عوارض معمولاً نشاندهنده مزمن بودن بیماری هستند و تشخیص آنها بدون مراجعه به پزشک دشوار است.
عوارض شدید و اورژانسی:
- تشنج
- سنگ کلیه
- اسپاسم حنجره که ممکن است باعث مشکلات تنفسی شود
در صورت بروز این علائم، باید فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کرد.
عوارض هیپوپاراتیروئیدیسم در کودکان
- مشکلات رشد جسمی
- مشکلات دندانی
- کندی رشد ذهنی
برخی از این مشکلات در کودکان برگشتناپذیر بوده و نیازمند مراقبت مادامالعمر هستند.
غدههای پاراتیروئید کجا قرار دارند و چرا مهمند؟
چهار غده پاراتیروئید به اندازه دانه برنج معمولاً پشت تیروئید قرار دارند، اما گاهی در قفسه سینه یا مری نیز یافت میشوند. این غدهها میزان کلسیم بدن را کنترل میکنند که برای عملکرد صحیح اعصاب، حرکت عضلات، انعقاد خون و عملکرد قلب ضروری است.
چه عواملی باعث هیپوپاراتیروئیدیسم میشوند؟
این بیماری میتواند ژنتیکی باشد یا در اثر عوامل مختلفی در طول زندگی ایجاد شود:
| علت | توضیح |
|---|---|
| ژنتیک | حدود ۱۰٪ موارد به دلیل نقص مادرزادی در غدههای پاراتیروئید است که منجر به عدم تولید هورمون میشود. |
| جراحی | حدود ۷۵٪ موارد پس از جراحی گردن یا تیروئید رخ میدهد. اغلب موقتی است اما در موارد نادر آسیب دائمی ایجاد میکند. پرتودرمانی گردن نیز ممکن است به ندرت باعث آسیب شود. |
| خودایمنی | سیستم ایمنی ممکن است به اشتباه به غدههای پاراتیروئید حمله کند و آنها را تخریب کند (سندروم خودایمنی چندغدهای). |
| کمبود منیزیم | کمبود منیزیم خون میتواند باعث هیپوپاراتیروئیدیسم شود که با جبران منیزیم قابل درمان است. |
هیپوپاراتیروئیدیسم و مراقبتهای لازم
این بیماری ممکن است موقتی یا دائمی باشد اما قابل درمان است. در صورت بروز هرگونه علامت غیرطبیعی، حتماً به پزشک مراجعه کنید. توجه به علائم و اطلاعرسانی کامل به پزشک برای تشخیص صحیح اهمیت زیادی دارد.