سپتوم واژن یک ناهنجاری مادرزادی است که باعث تقسیم شدن واژن به دو کانال جداگانه میشود. این بافت جداکننده در دوران جنینی شکل میگیرد و ممکن است در آینده مشکلاتی را در عملکرد طبیعی واژن ایجاد کند.
علت ایجاد سپتوم واژن
سپتوم واژن از بدو تولد وجود دارد و در حدود هر ۳۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰ نوزاد دختر دیده میشود. این ناهنجاری زمانی رخ میدهد که در هفته ششم بارداری، در فرآیند شکلگیری دستگاه تناسلی زنانه، کانالهای مولرین به درستی به هم نپیوندند و بافت جداکنندهای در واژن باقی بماند. این اختلال که به آن ناهنجاری مولرین گفته میشود، ممکن است با سایر ناهنجاریهای داخلی مانند مشکلات استخوانی، کلیوی یا مقعدی همراه باشد.
انواع سپتوم واژن
سپتومهای واژن بر اساس شکل، ضخامت و محل قرارگیری به سه دسته تقسیم میشوند:
| نوع سپتوم | ویژگیها | علائم و مشکلات |
|---|---|---|
| سپتوم طولی | سپتوم به صورت عمودی واژن را به دو کانال جدا تقسیم میکند. | معمولاً با رحم طبیعی همراه است و اغلب بدون علامت است. ممکن است در معاینه معمولی تشخیص داده شود. |
| سپتوم عرضی | سپتوم به صورت افقی عرض واژن را میبندد. | ممکن است کامل باشد و باعث انسداد کامل واژن شود یا جزئی و باعث انسداد نسبی. انسداد کامل میتواند باعث تورم شکم، قطع قاعدگی و درد در رابطه جنسی شود. |
| سپتوم نیمهواژن مسدود | سپتوم نیمی از واژن را مسدود و تقسیم میکند. | قاعدگی در یک نیمه طبیعی است اما در نیمه دیگر انسداد وجود دارد. اغلب با رحم دوشاخه (دیدهلفیک) و درد شدید قاعدگی همراه است. |
تشخیص و درمان سپتوم واژن
برای تشخیص این ناهنجاری، پزشک سابقه پزشکی و علائم بیمار را بررسی کرده، معاینه لگنی انجام میدهد و ممکن است سونوگرافی یا MRI درخواست کند. در مواردی که سپتوم باعث انسداد و علائم ناراحتکننده نشود، درمان لازم نیست. اما در صورت وجود مشکلاتی مانند درد، اختلال در رابطه جنسی، استفاده از تامپون یا زایمان طبیعی، درمان جراحی توصیه میشود.
انواع جراحی برای برداشتن سپتوم واژن
نوع جراحی به نوع سپتوم بستگی دارد:
- برداشتن سپتوم طولی: حذف کامل بافت سپتوم و تبدیل دو کانال به یک کانال واحد.
- برداشتن سپتوم عرضی: ممکن است نیاز به اقدامات اولیه مانند تخلیه خون انباشته شده داشته باشد و سپس جراحی برای حذف سپتوم انجام شود.
- برداشتن سپتوم نیمهواژن مسدود: حذف بافت سپتوم و رفع انسداد برای ایجاد کانال واحد و خروج خون قاعدگی.
این جراحیها تحت بیهوشی عمومی و در بیمارستان انجام میشوند و معمولاً بین ۱ تا ۳ ساعت طول میکشند. یکی از عوارض احتمالی این جراحیها ایجاد اسکار است.