ترشحات واژن یا لوکوره، مایعی است که معمولاً شفاف یا سفید رنگ بوده و از واژن خارج می‌شود. این ترشحات نقش مهمی در تمیز نگه داشتن واژن و جلوگیری از عفونت‌ها دارند. غدد موجود در واژن، رحم و دهانه رحم به طور مداوم مایعی تولید می‌کنند که سلول‌های مرده و باکتری‌ها را از بدن دفع می‌کند.
ترشحات واژن در بیشتر مواقع کاملاً طبیعی هستند و میزان، رنگ و بوی آن‌ها بسته به زمان چرخه قاعدگی، بارداری یا شرایط بهداشتی فرد متفاوت است. تغییرات ناگهانی در رنگ، بو یا قوام ترشحات به همراه خارش یا سوزش می‌تواند نشانه عفونت یا مشکل دیگری باشد.
انواع ترشحات واژن
ترشحات طبیعی ممکن است در طول ماه تغییر کنند و از شفاف و لغزنده تا سفید و غلیظ یا چسبنده متغیر باشند. میزان ترشحات در افراد مختلف متفاوت است؛ مثلاً دختران پیش از بلوغ و زنان یائسه معمولاً ترشحات کمتری دارند، در حالی که زنان در سنین باروری ممکن است روزانه تا یک قاشق چای‌خوری ترشح داشته باشند. عوامل دیگری مانند تخمک‌گذاری، شیردهی و تحریک جنسی نیز بر مقدار و قوام ترشحات تأثیر می‌گذارند.
در دوران بارداری، افزایش ترشحات واژن طبیعی است و به دلیل افزایش هورمون پروژسترون، پوشش رحم ضخیم‌تر می‌شود و ترشحات بیشتر می‌شوند تا از ورود عفونت به رحم جلوگیری کنند. در پایان بارداری ممکن است ترشحات صورتی‌رنگ مشاهده شود که نشان‌دهنده آماده شدن بدن برای زایمان است.
قبل از شروع قاعدگی، معمولاً ترشحات کمتر می‌شوند و ممکن است لکه‌های قهوه‌ای رنگ دیده شود که ناشی از خون قدیمی است. البته در موارد نادر، این لکه‌ها می‌تواند علامت مشکلات جدی‌تر باشد.
علل تغییرات غیرطبیعی ترشحات واژن
هرگونه تغییر در تعادل باکتری‌های طبیعی واژن می‌تواند باعث تغییر رنگ، بو یا قوام ترشحات شود. برخی از علل شایع عبارتند از:
- استفاده از آنتی‌بیوتیک یا استروئید
- واژینوز باکتریایی، عفونتی که در زنان باردار یا زنان با چندین شریک جنسی شایع‌تر است
- قرص‌های ضد بارداری
- سرطان دهانه رحم
- عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک
- دیابت
- استفاده از دوش‌های واژینال، صابون‌های معطر یا لوسیون‌ها
- عفونت‌های لگنی پس از جراحی
- بیماری التهابی لگن
- تری‌کومونیازیس، عفونتی انگلی که از طریق رابطه جنسی محافظت‌نشده منتقل می‌شود
- آتروفی واژن در دوران یائسگی
- واژینیت، التهاب یا تحریک واژن
- عفونت‌های قارچی
رنگ ترشحات و معانی آن
ترشحات طبیعی معمولاً شفاف یا شیری رنگ هستند. اما رنگ‌های زرد، سبز یا خاکستری می‌تواند نشانه مشکل باشد. جدول زیر انواع ترشحات غیرطبیعی و علل احتمالی آن‌ها را نشان می‌دهد:
| نوع ترشحات | احتمال علت | علائم دیگر |
|---|---|---|
| خون‌آلود یا قهوه‌ای | چرخه قاعدگی نامنظم، سرطان دهانه رحم یا رحم | خونریزی غیرطبیعی، درد لگن |
| کدر یا زرد | سوزاک | خونریزی بین دوره‌ها، بی‌اختیاری ادرار، درد لگن |
| کف‌آلود، زرد یا سبز با بوی بد | تری‌کومونیازیس | درد و خارش هنگام ادرار |
| صورتی | ریزش پوشش رحم پس از زایمان (لوکیا) | ندارد |
| سفید، غلیظ و پنیرک مانند | عفونت قارچی | تورم، درد، خارش، درد هنگام رابطه جنسی |
| سفید، خاکستری یا زرد با بوی ماهی | واژینوز باکتریایی | خارش، سوزش، قرمزی و تورم واژن |
تشخیص و درمان ترشحات غیرطبیعی
پزشک ابتدا تاریخچه پزشکی و علائم شما را بررسی می‌کند و ممکن است سوالاتی درباره زمان شروع ترشحات غیرطبیعی، رنگ، بو، خارش، درد و تعداد شرکای جنسی بپرسد. نمونه‌برداری از ترشحات یا انجام تست پاپ اسمیر نیز ممکن است لازم باشد.
درمان بسته به علت متفاوت است:
- عفونت قارچی: معمولاً با داروهای ضدقارچ به صورت قرص یا کرم واژینال درمان می‌شود.
- واژینوز باکتریایی: با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی یا کرم‌های موضعی درمان می‌شود.
- تری‌کومونیازیس: معمولاً با داروهای متروکسی‌دازول یا تینیدازول درمان می‌شود.
نکات پیشگیری
- واژن را با صابون ملایم و آب گرم فقط در قسمت خارجی بشویید و از وارد کردن صابون به داخل واژن خودداری کنید.
- هرگز از دوش‌های واژینال، صابون‌ها و محصولات معطر استفاده نکنید.
- بعد از دستشویی، همیشه از جلو به عقب پاک کنید تا از ورود باکتری‌ها جلوگیری شود.
- لباس زیر نخی و گشاد بپوشید و از لباس‌های تنگ پرهیز کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر تغییرات قابل توجهی در رنگ، بو یا قوام ترشحات مشاهده کردید، به ویژه اگر بوی بد، قوام کف‌آلود یا رنگ سبز، زرد یا خاکستری داشت، یا همراه با خارش، سوزش یا درد بود، حتماً به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر میزان ترشحات به طور غیرمعمول زیاد شد، ممکن است نشانه عفونت باشد.
در نهایت، ترشحات واژن بخشی طبیعی از عملکرد بدن زنان است و تغییرات آن در طول ماه معمولاً نگران‌کننده نیست. اما توجه به علائم غیرطبیعی و مراجعه به پزشک می‌تواند به پیشگیری و درمان به موقع مشکلات کمک کند.