بیماری التهابی لگن (PID) یک عفونت است که یکی یا چند عضو از دستگاه تولیدمثل زنان مانند رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ را درگیر می‌کند. شایع‌ترین علت این بیماری، عفونت‌های منتقله از راه جنسی مانند کلامیدیا و گونوره است.
در ایالات متحده، حدود 2.5 میلیون نفر که به‌طور طبیعی زن متولد شده‌اند، در طول زندگی خود به این بیماری مبتلا می‌شوند. اگر PID درمان نشود، می‌تواند باعث درد در ناحیه پایین شکم و مشکلات باروری شود.
علل بیماری التهابی لگن
بیشتر موارد PID ناشی از عفونت‌های منتقله از راه جنسی مانند کلامیدیا و گونوره است. با داشتن رابطه جنسی بدون محافظت با فردی که به این عفونت‌ها مبتلاست، باکتری‌ها می‌توانند از طریق واژن یا دهانه رحم به اندام‌های تولیدمثل منتقل شوند. همچنین باکتری Mycoplasma genitalium نیز می‌تواند باعث PID شود.
علاوه بر این، عوامل دیگری مانند قرار دادن دستگاه داخل رحمی (IUD)، قاعدگی، زایمان، سقط جنین و جراحی‌های رحمی نیز ممکن است باعث ورود باکتری‌ها و ایجاد PID شوند. در موارد نادر، باکتری‌های عامل عفونت‌های دیگر مانند آنفلوآنزا، پنومونی و استرپتوکوک نیز می‌توانند عامل بیماری باشند.
علائم بیماری التهابی لگن
در مراحل اولیه ممکن است علائمی مشاهده نشود، اما با پیشرفت عفونت، علائم زیر ممکن است بروز کند:
- درد در ناحیه پایین شکم و لگن
- ترشحات سنگین واژینال با رنگ سبز یا زرد و بوی نامطبوع
- خونریزی بیشتر از حد معمول در دوران قاعدگی
- خونریزی بین دو دوره قاعدگی
- درد یا خونریزی هنگام رابطه جنسی
- تب و لرز
- درد یا مشکل در ادرار کردن
- حالت تهوع یا استفراغ
در موارد شدید، نیاز به مراجعه فوری به اورژانس وجود دارد، به خصوص اگر درد شدید در پایین شکم، علائم شوک مانند غش، استفراغ مکرر یا تب بالای 38.3 درجه سانتی‌گراد (101 درجه فارنهایت) مشاهده شود.
عوامل افزایش خطر ابتلا به PID
خطر ابتلا به PID در افرادی که چندین شریک جنسی دارند یا شریک جنسی‌شان با افراد دیگر رابطه دارد، کسانی که به طور مکرر دوش واژینال می‌گیرند، از کاندوم استفاده نمی‌کنند، سابقه PID یا عفونت‌های منتقله از راه جنسی دارند، دستگاه داخل رحمی دارند یا عمل بستن لوله‌های رحمی انجام داده‌اند، بیشتر است.
تشخیص بیماری التهابی لگن
پزشک در ابتدا درباره تعداد شرکای جنسی و سابقه عفونت‌های جنسی سوال می‌کند و سپس معاینه لگنی انجام می‌دهد تا تورم و درد در دهانه رحم، رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ بررسی شود. نمونه‌برداری از ترشحات واژن و دهانه رحم برای آزمایش عفونت‌های منتقله از راه جنسی انجام می‌شود.
آزمایش‌های خون و ادرار برای تشخیص عفونت‌ها و سونوگرافی برای مشاهده اندام‌های لگنی نیز ممکن است انجام شود. در صورت نیاز، لاپاروسکوپی (قرار دادن دوربین کوچک از طریق برش کوچک در شکم) یا نمونه‌برداری از بافت رحم برای تایید تشخیص انجام می‌شود.
درمان بیماری التهابی لگن
در صورت تشخیص PID، معمولاً پزشک آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند سفتریاکسون، داکسی‌سایکلین و مترونیدازول تجویز می‌کند که ممکن است به صورت ترکیبی مصرف شوند تا اثربخشی درمان افزایش یابد. درمان زودهنگام اهمیت زیادی دارد زیرا آنتی‌بیوتیک‌ها نمی‌توانند جای زخم‌های ایجاد شده در لگن را از بین ببرند.
همچنین شریک جنسی بیمار باید تحت درمان قرار گیرد تا از انتقال مجدد عفونت جلوگیری شود. تا پایان دوره درمان و رفع علائم، رابطه جنسی توصیه نمی‌شود. پزشک ممکن است پس از سه روز پیگیری کند و در صورت عدم بهبود، داروهای دیگری تجویز نماید.
در موارد شدید که بیمار تب بالا، تهوع، استفراغ یا آبسه (تجمع چرک) دارد، ممکن است نیاز به بستری در بیمارستان و دریافت آنتی‌بیوتیک‌های قوی‌تر از طریق ورید باشد.
عوارض بیماری التهابی لگن
اگر PID به موقع درمان نشود، می‌تواند باعث ایجاد جای زخم در لگن و عوارضی مانند درد مزمن لگن، مشکلات باروری و تشکیل آبسه شود. حدود یک سوم زنان مبتلا به PID ممکن است درد لگنی طولانی‌مدت داشته باشند. همچنین خطر ناباروری در زنانی که سابقه PID دارند، پنج برابر بیشتر است.
علاوه بر این، PID می‌تواند خطر بارداری خارج رحمی را افزایش دهد که در آن تخمک بارور شده به جای رحم در لوله فالوپ جای می‌گیرد و این وضعیت می‌تواند تهدیدکننده زندگی مادر باشد.
نکات مهم
- بیماری التهابی لگن یک عفونت دستگاه تولیدمثل زنان است که اغلب ناشی از عفونت‌های منتقله از راه جنسی است.
- درمان سریع با آنتی‌بیوتیک‌ها از بروز عوارض جدی جلوگیری می‌کند.
- اطلاع‌رسانی به شریک جنسی و درمان همزمان هر دو طرف برای جلوگیری از عود بیماری ضروری است.
- عفونت‌های غیرمنتقله مانند واژینوز باکتریایی نیز می‌توانند باعث PID شوند.