واژینوز سیتولیتیک: علت، علائم و روش‌های درمانی موثر

واژینوز سیتولیتیک که گاهی به آن «سندروم رشد بیش از حد لاکتوباسیلوس» یا «سیتولیز دودرلاین» نیز گفته می‌شود، به حالتی اشاره دارد که در آن نوع خاصی از باکتری‌های مفید به نام لاکتوباسیل‌ها در واژن بیش از حد رشد می‌کنند. این باکتری‌ها به طور طبیعی در واژن حضور دارند و نقش محافظتی در برابر عفونت‌هایی مانند عفونت‌های قارچی دارند، اما افزایش بیش از حد آن‌ها می‌تواند باعث بروز علائم ناخوشایند و گاهی دردناک شود.

علت‌های واژینوز سیتولیتیک

این بیماری در میان پزشکان بحث‌برانگیز است و برخی آن را به عنوان یک تشخیص معتبر قبول ندارند، اما عده‌ای دیگر معتقدند که این مشکل ناشی از تغییر در تعادل pH واژن است. pH واژن شاخصی است که میزان اسیدی بودن محیط واژن را نشان می‌دهد و معمولاً بین 3.8 تا 5 قرار دارد. در واژینوز سیتولیتیک، pH واژن به سمت اسیدی‌تر شدن می‌رود و معمولاً در بازه 3.5 تا 4.5 قرار می‌گیرد، که باعث افزایش بیش از حد لاکتوباسیل‌ها می‌شود.

یکی از عوامل مهم در بروز این وضعیت، استفاده مکرر و نادرست از داروهای ضدقارچ یا آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان ترشحات مزمن واژن است که می‌تواند تعادل pH را بر هم زده و رشد بیش از حد باکتری‌ها را تحریک کند. همچنین حساسیت به برخی محصولات بهداشتی مانند صابون‌ها، پدهای قاعدگی، دستمال‌های مرطوب و روان‌کننده‌ها نیز می‌تواند محرک این بیماری باشد.

علائم واژینوز سیتولیتیک

علائم این بیماری شبیه به عفونت‌های قارچی یا باکتریایی است، اما معمولاً در هفته قبل از شروع قاعدگی شدیدتر می‌شود، زیرا در این زمان سطح لاکتوباسیل‌ها در واژن افزایش می‌یابد. در دوران قاعدگی به دلیل کاهش اسیدیته خون قاعدگی، علائم معمولاً کاهش می‌یابد.

از جمله علائم شایع می‌توان به خارش واژن یا پوست اطراف آن (ولو)، سوزش ولو که ممکن است هنگام ادرار تشدید شود، درد یا سوزش هنگام رابطه جنسی و ترشحات زرد مایل به سفید با تغییر در قوام اشاره کرد.

تشخیص واژینوز سیتولیتیک

پزشک برای تشخیص ابتدا معاینه لگنی انجام می‌دهد و نمونه‌ای از ترشحات واژن را برای بررسی زیر میکروسکوپ می‌گیرد. وجود تغییرات سلولی، تعداد زیاد لاکتوباسیل‌ها و کاهش سلول‌های سفید خون می‌تواند نشانه این بیماری باشد. همچنین اندازه‌گیری pH واژن و انجام تست پاپ اسمیر ممکن است برای تایید تشخیص انجام شود. تشخیص قطعی زمانی است که عفونت‌های قارچی، واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس رد شده باشند.

درمان واژینوز سیتولیتیک

هدف درمان افزایش pH واژن و کاهش میزان لاکتوباسیل‌ها به حد نرمال است. یکی از روش‌های موثر استفاده از درمان با جوش شیرین است که می‌تواند به صورت‌های مختلف انجام شود:

اگر پس از دو هفته درمان علائم بهبود نیافت، باید مجدداً به پزشک مراجعه کرد.

پیشگیری از واژینوز سیتولیتیک

برای جلوگیری از این بیماری توصیه می‌شود:

• از صابون‌های معطر یا قوی در ناحیه واژن استفاده نکنید و فقط با آب یا صابون‌های بدون عطر و با pH متعادل شستشو دهید.
• در دوران قاعدگی از پد به جای تامپون استفاده کنید تا pH واژن کمتر تغییر کند.
• از محصولات بهداشتی معطر مانند پودرها، اسپری‌ها و دستمال‌های معطر خودداری کنید.
• لباس‌های خیس را سریع تعویض کنید و از لباس‌های تنگ پرهیز کنید.
• از لباس زیر نخی در طول روز استفاده کنید و در صورت امکان شب‌ها بدون لباس زیر بخوابید.
• در صورت ابتلا به این بیماری تا بهبود کامل علائم از رابطه جنسی خودداری کنید.