بیماری کلد آگلوتین (CAD) یک اختلال نادر است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به گلبول‌های قرمز خون حمله کرده و آن‌ها را تخریب می‌کند. این بیماری معمولاً با قرار گرفتن در معرض دمای سرد فعال می‌شود و می‌تواند مشکلاتی از جمله سرگیجه تا نارسایی قلبی ایجاد کند. به این بیماری همچنین کم‌خونی همولیتیک آنتی‌بادی سرد نیز گفته می‌شود.
شیوع این بیماری حدود یک نفر در هر ۳۰۰ هزار نفر است و بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده می‌شود. زنان نیز بیشتر از مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند.
چگونه بیماری کلد آگلوتین رخ می‌دهد؟
گلبول‌های قرمز وظیفه حمل اکسیژن از ریه‌ها به سایر نقاط بدن و بازگرداندن دی‌اکسید کربن به ریه‌ها برای بازدم را دارند. عمر معمول یک گلبول قرمز حدود ۱۲۰ روز است. سیستم ایمنی بدن پروتئین‌هایی به نام آنتی‌بادی تولید می‌کند که به مبارزه با عفونت‌ها کمک می‌کنند. برخی از این آنتی‌بادی‌ها که به نام کلد آگلوتین شناخته می‌شوند، در دمای پایین فعال می‌شوند.
در بیماری CAD، این آنتی‌بادی‌ها به جای حمله به باکتری‌ها یا ویروس‌ها، به گلبول‌های قرمز می‌چسبند و آن‌ها را تخریب می‌کنند. وقتی این تخریب سریع‌تر از جایگزینی گلبول‌های قرمز باشد، کم‌خونی ایجاد می‌شود که به معنی کاهش تعداد گلبول‌های قرمز در بدن است.
علائم بیماری کلد آگلوتین
این بیماری می‌تواند باعث ضعف و خستگی شود. علائم دیگر عبارتند از:
- سرگیجه و سردرد
- درد در پشت، پاها یا مفاصل
- وزوز گوش
- تحریک‌پذیری یا تغییرات رفتاری
- پوست رنگ‌پریده یا زرد
- استفراغ یا اسهال
- سرمازدگی دست‌ها یا پاها
- درد قفسه سینه یا ضربان نامنظم قلب
در زنان، این بیماری گاهی باعث قطع قاعدگی می‌شود. برخی بیماران ممکن است دچار سردی، بی‌حسی و تغییر رنگ انگشتان دست و پا شوند که به آن پدیده رینود گفته می‌شود. علائم معمولاً در زمستان و هوای سرد شدیدتر می‌شوند.
علت‌های بیماری کلد آگلوتین
اغلب موارد CAD به صورت خودبه‌خودی و بدون بیماری زمینه‌ای رخ می‌دهد که به آن نوع اولیه یا ایدیوپاتیک گفته می‌شود و علت دقیق آن ناشناخته است.
در برخی موارد، بیماری‌های دیگر باعث بروز CAD می‌شوند. شایع‌ترین عامل آن لنفوم، نوعی سرطان غدد لنفاوی است که معمولاً در افراد بالای ۶۰ سال دیده می‌شود. همچنین عفونت‌های باکتریایی مانند اشرشیاکلی، سیفلیس و بیماری لژیونر، ویروس‌هایی مانند آنفلوآنزا، هپاتیت C و ایدز، عفونت‌های انگلی مانند مالاریا و برخی سرطان‌های دیگر خون مانند میلوما و لوسمی می‌توانند عامل بیماری باشند.
تشخیص بیماری کلد آگلوتین
اگر پزشک به CAD مشکوک باشد، آزمایش خون انجام می‌شود. نمونه خون برای بررسی زیر میکروسکوپ و انجام آزمایش‌های تخصصی گرفته می‌شود:
- شمارش کامل خون برای بررسی کم‌خونی و تعداد گلبول‌های قرمز جدید
- بررسی چسبیدن گلبول‌های قرمز به هم (کلستراسیون)
- آزمایش مستقیم آنتی‌گلوبولین (تست کومبس) برای تشخیص میزان آنتی‌بادی‌های کلد آگلوتین
پزشک ممکن است با لمس شکم، اندازه کبد و طحال را نیز بررسی کند.
درمان بیماری کلد آگلوتین
درمان بستگی به شدت علائم و علت زمینه‌ای دارد. اگر بیماری دیگری باعث CAD شده باشد، ابتدا آن بیماری درمان می‌شود و در صورت بهبود، علائم CAD نیز کاهش می‌یابد. برای مثال، اگر عفونت باکتریایی یا ویروسی عامل باشد، علائم معمولاً چند ماه پس از بهبود عفونت برطرف می‌شوند.
اگر علائم خفیف باشند، ممکن است نیازی به درمان خاصی نباشد و با گرم نگه داشتن بدن و اجتناب از سرما بتوان از مشکلات جلوگیری کرد.
در مواردی که شمارش گلبول‌های قرمز بسیار پایین است، پزشک ممکن است از روش‌هایی مانند پلاسمافرز (فیلتر کردن خون برای حذف آنتی‌بادی‌ها) یا انتقال خون استفاده کند که درمان‌های موقتی هستند و علت اصلی را درمان نمی‌کنند.
در کم‌خونی شدید، داروهای خاصی تجویز می‌شوند. تنها داروی تایید شده برای درمان CAD، سوتیملیماب-جومه (Enjaymo) است که از تخریب گلبول‌های قرمز جلوگیری کرده و نیاز به انتقال خون را کاهش می‌دهد. داروی رایج دیگر ریتوکسیماب است که سلول‌های خاصی از سیستم ایمنی را هدف قرار می‌دهد و معمولا به صورت تزریق هفتگی برای چند هفته داده می‌شود. اگر این درمان‌ها موثر نباشند، ممکن است پزشک بورتزومیب را که برای درمان میلوما ساخته شده، پیشنهاد کند.
مراقبت‌های روزانه و زندگی با CAD
زندگی با بیماری کلد آگلوتین با گرم نگه داشتن بدن آغاز می‌شود. این شامل پوشیدن لباس‌های گرم در زمستان و حتی گاهی در تابستان به دلیل تهویه مطبوع است. بهتر است لباس اضافی همراه داشته باشید و لباس‌های زیر راحت و گرم بپوشید.
همچنین ممکن است نیاز باشد از خوردن غذاها و نوشیدنی‌های سرد پرهیز کنید. اگر به این بیماری مبتلا هستید، تنها نیستید و می‌توانید از طریق گروه‌های حمایتی و انجمن‌های آنلاین با دیگران ارتباط برقرار کنید و اطلاعات بیشتری کسب کنید.