گرفتگی‌های شکمی بدون شروع قاعدگی ممکن است نگران‌کننده باشد، اما دلایل مختلفی می‌تواند باعث این حالت شود. در این مطلب به 12 علت رایج گرفتگی بدون قاعدگی پرداخته‌ایم که از تخمک‌گذاری و بارداری زودرس تا مشکلات گوارشی و بیماری‌های جدی‌تر را شامل می‌شود.
1. بیماری التهابی روده (IBD)
این بیماری مزمن باعث التهاب طولانی‌مدت در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش می‌شود و شامل دو نوع کرون و کولیت اولسراتیو است. گرفتگی‌ها در کرون معمولاً در سمت راست یا وسط پایین شکم احساس می‌شود و در کولیت اولسراتیو در سمت چپ پایین شکم بروز می‌کند. علائم دیگر شامل تغییرات شدید در حرکات روده، خون در مدفوع، کاهش وزن و خستگی است.
2. تخمک‌گذاری
حدود 10 تا 14 روز قبل از شروع قاعدگی، تخمک‌گذاری رخ می‌دهد که می‌تواند باعث درد ناگهانی یا گرفتگی در یک سمت پایین شکم شود. این درد که به «میترلشمرز» معروف است، ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد و همراه با علائمی مانند ترشحات واژینال، حساسیت سینه و تغییرات خلقی باشد.
3. کیست تخمدان پاره شده
کیست‌ها کیسه‌های پر از مایع روی تخمدان هستند که گاهی ممکن است پاره شوند و درد شدید و ناگهانی در یک طرف پایین شکم ایجاد کنند. ممکن است قبل از پارگی، احساس فشار یا درد در ناحیه شکم، ران یا کمر داشته باشید.
4. دردهای ناشی از بارداری
دردهای ناشی از کاشت جنین در رحم که به آن «درد کاشت» گفته می‌شود، معمولاً حدود چهار هفته پس از بارداری و نزدیک زمان قاعدگی اتفاق می‌افتد. این دردها معمولاً خفیف هستند و ممکن است با تهوع و حساسیت سینه همراه باشند.
5. بارداری خارج رحمی
وقتی جنین خارج از رحم، معمولاً در لوله‌های فالوپ رشد می‌کند، درد شدید و ناگهانی در یک طرف پایین شکم به همراه درد در شانه و کمر ایجاد می‌شود که نیاز به درمان فوری پزشکی دارد.
6. سقط جنین
از دست دادن جنین قبل از هفته بیستم بارداری است که با دردهای شبیه قاعدگی و خونریزی واژینال همراه است و در صورت بروز این علائم باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.
7. اندومتریوز
بیماری مزمنی که در آن بافت مشابه پوشش رحم در خارج از رحم رشد می‌کند و باعث دردهای مزمن شکم و کمر می‌شود. این بیماری ممکن است باعث درد در هنگام رابطه جنسی و مشکلات باروری شود.
8. بیماری التهابی لگن (PID)
عفونت باکتریایی که بخش‌های تولیدمثل را درگیر می‌کند و باعث درد در هر دو طرف پایین شکم، ترشحات غیرطبیعی واژن، تب و درد هنگام ادرار یا رابطه جنسی می‌شود و نیاز به درمان پزشکی دارد.
9. اختلال عملکرد عضلات کف لگن
انقباضات شدید عضلاتی که مثانه، رحم و روده را حمایت می‌کنند، معمولاً پس از آسیب یا زایمان رخ می‌دهد و باعث درد شدید و مداوم در ناحیه پایین شکم و مشکلات ادراری و دفع می‌شود.
10. سیستیت بینابینی
بیماری مزمنی که مثانه را درگیر می‌کند و باعث درد در ناحیه پایین شکم و ناحیه تناسلی، همراه با نیاز مکرر و فوری به ادرار کردن می‌شود.
11. سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)
اختلالی که باعث درد شکم، نفخ و تغییر در عادات روده‌ای مانند اسهال یا یبوست می‌شود. درد معمولاً با دفع مدفوع کاهش می‌یابد و در زمان قاعدگی تشدید می‌شود.
12. آپاندیسیت
التهاب و عفونت آپاندیس که با درد شدید و سریع در سمت راست پایین شکم شروع می‌شود و ممکن است با تب، تهوع و استفراغ همراه باشد و نیاز به جراحی فوری دارد.
دلایل دیگر گرفتگی بدون قاعدگی
از جمله استفاده از دستگاه داخل رحمی (IUD)، تغییرات هورمونی در دوران یائسگی، تزریق داروی ضد بارداری دپو-پروورا و برخی بیماری‌های جدی مانند سرطان تخمدان که درد مبهم و فشار در ناحیه پایین شکم ایجاد می‌کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر گرفتگی‌ها شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه با علائمی مانند زردی پوست و چشم، تورم شکم، استفراغ مکرر، خون در ادرار یا مدفوع، تب یا درد در سایر نقاط بدن باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
تشخیص و درمان
پزشک با بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی، ممکن است آزمایش‌هایی مانند سونوگرافی یا لاپاراسکوپی را برای تشخیص علت گرفتگی تجویز کند. درمان بستگی به علت زمینه‌ای دارد و ممکن است شامل دارو، جراحی یا تغییر سبک زندگی باشد.
نکات پایانی
گرفتگی بدون قاعدگی می‌تواند ناشی از شرایط متعددی باشد که برخی از آن‌ها نیاز به درمان فوری دارند. در صورت تداوم یا شدت درد، حتماً با پزشک مشورت کنید تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب انجام شود.