چرخه قاعدگی به طور متوسط 28 روز است، اما بازهای بین 25 تا 35 روز نیز طبیعی محسوب میشود. تغییرات کوچک ماه به ماه طبیعی است، اما به طور کلی چرخه باید تقریباً ثابت باشد. اولیگو منوره به حالتی گفته میشود که فاصله بین دو قاعدگی 35 روز یا بیشتر باشد و در نتیجه فرد تنها 4 تا 9 بار در سال پریود شود.
از دست دادن یک دوره قاعدگی به دلایلی مانند بارداری، مصرف قرصهای ضدبارداری یا یائسگی معمولاً نگرانکننده نیست، اما اگر به طور مکرر بیش از 35 روز بین قاعدگیها فاصله بیفتد، باید به پزشک مراجعه کرد.
شیوع اولیگو منوره
این وضعیت در حدود 12 تا 15.3 درصد از افرادی که قاعدگی دارند رخ میدهد و در افرادی که مشکلات باروری دارند، این درصد تا 20 افزایش مییابد.
علل اولیگو منوره
اولیگو منوره ممکن است نشانهای از مشکلات زمینهای سلامت باشد، از جمله:
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS): اختلال هورمونی که باعث ایجاد کیستهای پر از مایع در تخمدانها و افزایش هورمونهای مردانه میشود. تا 10 درصد زنان در آمریکا ممکن است به این سندرم مبتلا باشند.
- سندرم کوشینگ: تولید بیش از حد هورمون کورتیزول در بدن یا دریافت آن از داروها.
- پرولاکتینوما: تومور غیرسرطانی غده هیپوفیز که باعث افزایش هورمون پرولاکتین میشود و میتواند منجر به ناباروری شود.
- هیپرپلازی مادرزادی آدرنال: اختلال ژنتیکی که باعث کمبود آنزیمهای لازم برای تولید هورمونهای آدرنال میشود.
- التهاب لگن (PID): معمولاً ناشی از درماننشده بیماریهای مقاربتی.
- سندرم آشرمن: ایجاد بافت اسکار در رحم یا دهانه رحم که میتواند باعث مشکلات باروری شود.
- نارسایی زودرس تخمدان: تخمدانها به درستی تخمکگذاری نمیکنند یا هورمونهای استروژن و پروژسترون را به اندازه کافی تولید نمیکنند.
- پرکاری تیروئید: تولید بیش از حد هورمونهای تیروئید که چرخه قاعدگی را تحت تأثیر قرار میدهد.
- اختلالات خوردن: مانند بولیمیا، بیاشتهایی عصبی و پرخوری که میتوانند به سیستم تولیدمثل آسیب برسانند.
عوامل دیگری که ممکن است باعث اولیگو منوره شوند عبارتند از دیابت نوع 1، تومورهای تخمدان یا غدد آدرنال که هورمونهای مردانه تولید میکنند، مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی، برخی داروها مانند ضدروانپریشیها و ضدصرعها، و فعالیت بدنی شدید به ویژه در زنان جوان.
تشخیص اولیگو منوره
پزشک ابتدا معاینه فیزیکی انجام میدهد تا وجود توده، نواحی حساس یا رشد موهای زائد را بررسی کند. معاینه با اسپکولوم واژینال برای بررسی دیوارههای واژن و دهانه رحم از نظر عفونت، التهاب، بافت اسکار یا توده نیز انجام میشود.
پس از معاینه، آزمایش خون برای بررسی هورمونها، قند خون و پروتئینها درخواست میشود که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- هورمون محرک تیروئید (TSH)
- هورمون محرک فولیکول (FSH)
- هورمون لوتئینهکننده (LH)
- هموگلوبین A1C
- پرولاکتین
- اینترلوکین
- تستوسترون
بسته به نتایج، ممکن است آزمایشهای تصویربرداری مانند سیتیاسکن، سونوگرافی، نمونهبرداری از دهانه رحم یا MRI نیز انجام شود.
درمان اولیگو منوره
درمان بستگی به علت زمینهای دارد. ممکن است تغییرات سبک زندگی مانند کاهش استرس و بهبود رژیم غذایی توصیه شود یا درمان هورمونی با داروهای خاص تجویز گردد. در صورت وجود تومور، جراحی برای برداشتن آن ممکن است لازم باشد.
خطرات ناشی از اولیگو منوره
اگر درمان نشود، اولیگو منوره میتواند منجر به مشکلاتی مانند پوکی استخوان، آکنه، بیماریهای قلبی، اختلالات عصبی، ناباروری، ضخیم شدن بیش از حد پوشش رحم (هیپرپلازی آندومتر) یا سرطان رحم شود.
برای حفظ سلامت دستگاه تولیدمثل، در صورت نگرانی درباره قاعدگیهای خود حتماً با پزشک مشورت کنید.