حدود یک سوم زنان آمریکایی تا سن 60 سالگی به مشکلات سلامت لگن مبتلا می‌شوند و سالانه نزدیک به 600 هزار نفر تحت عمل هیسترکتومی قرار می‌گیرند که شامل برداشتن رحم برای کاهش علائم ناراحت‌کننده است. در مجموع، حدود 20 میلیون نفر در آمریکا هیسترکتومی انجام داده‌اند. اما اگر شما دچار دردهای قاعدگی شدید، خونریزی زیاد، فیبروم، اندومتریوز یا مشکلات دیگر لگنی هستید، باید بدانید که گزینه‌های جایگزین جدیدی به جای هیسترکتومی وجود دارد.
فیبروم‌های رحمی
فیبروم‌ها تومورهای غیرسرطانی هستند که معمولاً در عضلات صاف رحم رشد می‌کنند و می‌توانند باعث درد لگن، ناباروری و خونریزی شدید قاعدگی شوند. فیبروم‌ها یکی از دلایل شایع هیسترکتومی هستند و سالانه بین 177 هزار تا 366 هزار مورد هیسترکتومی به دلیل فیبروم انجام می‌شود.
اگر فیبروم‌ها علائمی ایجاد نکنند، می‌توان از روش «مراقبت و انتظار» استفاده کرد که در آن وضعیت فیبروم‌ها تحت نظر پزشک قرار می‌گیرد و تا بروز مشکل جراحی انجام نمی‌شود. اما در صورت بروز درد یا فشار، گزینه‌های کم‌تهاجمی متعددی وجود دارد:
- میومکتومی: جراحی برداشتن فیبروم‌ها به تنهایی که می‌تواند به صورت باز، لاپاروسکوپی یا هیستروسکوپی انجام شود. روش‌های لاپاروسکوپی و هیستروسکوپی کمتر تهاجمی، کم‌هزینه‌تر و با دوره نقاهت کوتاه‌تر هستند. روش رباتیک داوینچی نیز دقت بالاتر و برش‌های کوچکتری دارد.
- آمبولیزاسیون شریان رحمی (UAE): روشی غیرتهاجمی که در آن ذرات کوچکی به شریان‌های تغذیه‌کننده فیبروم‌ها تزریق می‌شود تا خون‌رسانی به آنها قطع شود و رحم حفظ می‌شود. این روش در 85 تا 90 درصد بیماران باعث بهبود قابل توجه علائم می‌شود.
- درمان دارویی: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن برای کاهش درد و داروهای هورمونی مانند قرص‌های ضدبارداری و دستگاه‌های داخل رحمی (IUD) برای کاهش خونریزی استفاده می‌شوند، اما این درمان‌ها دائمی نیستند و با قطع دارو علائم بازمی‌گردند.
خونریزی شدید قاعدگی (منوراژیا)
منوراژیا به خونریزی شدید واژینال گفته می‌شود که می‌تواند ناشی از فیبروم یا دلایل نامشخص باشد. این وضعیت می‌تواند باعث درد، تغییرات خلقی و اختلال در زندگی روزمره شود.
گزینه‌های درمانی غیرجراحی شامل موارد زیر است:
- داروهای جدید ترکیبی هورمونی که اخیراً توسط FDA تایید شده‌اند و می‌توانند خونریزی شدید را به طور چشمگیری کاهش دهند.
- درمان‌های پزشکی اولیه مانند قرص‌های ضدبارداری یا IUD هورمونی که خونریزی را کاهش می‌دهند و برای زنانی که قصد بارداری دارند، گزینه مناسبی هستند.
- ابلیشن آندومتر (از بین بردن پوشش داخلی رحم) با روش‌های نسل دوم مانند بالون حرارتی، کرایوابلیشن و رادیوفرکوئنسی که موفقیت 80 تا 90 درصدی دارند و معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شوند.
- استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی در دوران قاعدگی برای کاهش خونریزی و درد.
افتادگی رحم
افتادگی رحم زمانی رخ می‌دهد که رحم از جایگاه طبیعی خود پایین آمده و به دیواره‌های واژن فشار می‌آورد. زایمان طبیعی، افزایش سن، سیگار کشیدن، بارداری و چاقی از عوامل خطر آن هستند.
هیسترکتومی می‌تواند این مشکل را حل کند، اما روش‌های کم‌تهاجمی‌تری نیز وجود دارد:
- پِساری واژینال: دستگاهی قابل برداشتن که در واژن قرار می‌گیرد و از نواحی افتاده حمایت می‌کند. انواع مختلفی دارد و می‌تواند علائم را کاهش دهد اما درمان قطعی نیست.
- جراحی‌های مختلف برای ترمیم پارگی‌های دیواره واژن، فتق‌های روده یا مثانه که گاهی همراه با هیسترکتومی انجام می‌شوند اما در برخی موارد می‌توان بدون برداشتن رحم درمان کرد.
اندومتریوز
بیش از 6.5 میلیون زن آمریکایی به اندومتریوز مبتلا هستند؛ وضعیتی که در آن بافتی مشابه پوشش داخلی رحم در سایر نواحی شکم رشد می‌کند. علائم شامل درد لگن، درد هنگام رابطه جنسی، لکه‌بینی بین قاعدگی‌ها و ناباروری است. تشخیص معمولاً 2 تا 5 سال پس از شروع علائم انجام می‌شود.
حدود 18 درصد هیسترکتومی‌ها به دلیل اندومتریوز انجام می‌شود، اما این عمل همیشه مشکل را درمان نمی‌کند و احتمال بازگشت بیماری وجود دارد، به خصوص اگر تخمدان‌ها حفظ شوند. درمان‌ها شامل داروهای مسکن، هورمونی و جراحی لاپاروسکوپی برای حذف بافت‌های غیرطبیعی است که نسبت به هیسترکتومی کمتر تهاجمی بوده و امکان بارداری را حفظ می‌کند.
درد مزمن لگن
درد مزمن لگن در زنان شایع است و ممکن است ناشی از فیبروم، اندومتریوز، عفونت‌های لگنی، مشکلات روده یا مثانه و حتی مشکلات عضلانی و استخوانی باشد. هیسترکتومی معمولاً آخرین گزینه درمانی است زیرا بسیاری از انواع درد لگن با برداشتن رحم درمان نمی‌شوند.
درمان‌ها بسته به علت درد شامل داروهای هورمونی، ضدالتهاب‌ها، تمرینات آرامش‌بخش، فیزیوتراپی، تزریق دارو به نقاط دردناک، آنتی‌بیوتیک در صورت عفونت و مشاوره روانشناسی است.
در نهایت، ممکن است هیسترکتومی بهترین گزینه برای برخی بیماران باشد، اما با وجود گزینه‌های متنوع، مهم است که همه راه‌ها را با پزشک خود بررسی کنید تا بهترین درمان را انتخاب کنید.