واستیبولیت ولوار که به اختصار VVS نامیده می‌شود، نوعی از ولوودینیا است؛ یعنی درد در ناحیه ولو یا اندام تناسلی خارجی زنان. این درد در بخش واستیبول، یعنی اطراف دهانه واژن ایجاد می‌شود و ممکن است باعث قرمزی، تحریک پوست و درد در غدد زیرپوستی این ناحیه شود. این بیماری گاهی با نام‌های «واستیبولودینیا» یا «ولوودینیای موضعی تحریک‌شده» نیز شناخته می‌شود.
انواع واستیبولیت ولوار
دو نوع اصلی از این بیماری وجود دارد: نوع اولیه و نوع ثانویه. در نوع اولیه، درد هنگام اولین استفاده از تامپون، معاینه واژینال با اسپکولوم یا شروع فعالیت جنسی رخ می‌دهد. اما نوع ثانویه بعد از مدتی فعالیت جنسی بدون درد شروع می‌شود.
علائم واستیبولیت ولوار
علائم در هر زن متفاوت است و ممکن است خفیف یا شدید باشد تا جایی که زندگی روزمره را مختل کند. این علائم می‌توانند دائمی یا متناوب باشند و شامل موارد زیر هستند:
- درد ناشی از فشار (نشستن، دوچرخه‌سواری، ورزش، لباس‌های تنگ، لمس)
- درد هنگام رابطه جنسی یا استفاده از تامپون
- احساس سوزش
- احساس سوزن‌سوزن شدن
- احساس زخم یا تحریک‌شدگی
- تکرر ادرار یا احساس ناگهانی نیاز به ادرار
- ترشحات غیرمعمول یا تحریک‌کننده واژن
- وجود لکه‌های قرمز کوچک در اطراف غدد واستیبول (داخل دهانه واژن)
معمولاً خارش از علائم این بیماری نیست.
این بیماری می‌تواند تأثیر منفی بر زندگی جنسی و روابط فرد داشته باشد، چون درد باعث انقباض عضلات لگن شده و درد را تشدید می‌کند و ممکن است تمایل به رابطه جنسی را کاهش دهد.
علل و عوامل خطر
هر زنی ممکن است به واستیبولیت ولوار مبتلا شود، بدون توجه به سن یا سابقه جنسی. با این حال، عوامل زیر می‌توانند خطر ابتلا را افزایش دهند:
- عفونت ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
- عفونت‌های باکتریایی یا قارچی
- حساسیت به محصولات بهداشتی مانند صابون یا دوش واژینال
- سندرم مثانه دردناک (سیستیت بینابینی) یا اندومتریوز
- مشکلات عضلانی حمایت‌کننده مثانه، رحم، واژن یا رکتوم
- استفاده از مواد شوینده یا صابون‌های قوی
- استفاده از برخی اسپرم‌کش‌ها و روان‌کننده‌ها
- یائسگی
- استرس زیاد
تشخیص واستیبولیت ولوار
پزشک با مشاهده قرمزی اطراف ولو و لمس قسمت‌های مختلف با سواب پنبه محل درد را مشخص می‌کند. همچنین ممکن است سوالاتی درباره سابقه خانوادگی و انجام آزمایش‌هایی برای رد عفونت‌ها مطرح شود.
درمان و مراقبت‌های خانگی
پس از تشخیص، روش‌های مختلفی برای کنترل علائم وجود دارد که شامل موارد زیر است:
- تغییر مواد شوینده و استفاده از صابون‌های ملایم
- عدم استفاده از پد یا تامپون معطر
- پرهیز از پوشیدن لباس‌های تنگ و انتخاب لباس‌های نخی و تنفس‌پذیر
- اجتناب از فعالیت‌هایی که ممکن است باعث تحریک ولو شوند مانند دوچرخه‌سواری
- کاهش مصرف الکل، کافئین و شیرین‌کننده‌های مصنوعی
- استفاده از پدهای حاوی عصاره گیاه جادوگر افسونگر یا کمپرس سرد
- شستشوی ولو با آب ولرم پس از ادرار
- حمام نشسته با آب ولرم و افزودن 4-5 قاشق غذاخوری جوش شیرین به مدت 10-15 دقیقه، تا سه بار در روز (اجتناب از وان‌های داغ)
- استفاده از وازلین یا چربی‌های گیاهی برای حفظ رطوبت پوست
اگر این روش‌ها کافی نباشند، پزشک ممکن است گزینه‌های درمانی دیگری مانند داروهای ضد درد، داروهای ضد خارش، بلاک‌های عصبی برای درد شدید، درمان بیوفیدبک، فیزیوتراپی، مشاوره برای فرد و شریک جنسی، یا حتی جراحی و لیزر برای حذف پوست آسیب‌دیده را پیشنهاد دهد.
ممکن است نیاز باشد چند روش درمانی را امتحان کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید و گاهی ترکیبی از درمان‌ها موثرتر است.