محصولات قاعدگی مانند تامپونها و نوارهای بهداشتی، علاوه بر کاربردشان، ممکن است حاوی مواد شیمیایی و سمومی باشند که نگرانیهایی درباره سلامت ایجاد میکنند. یک زن به طور متوسط در طول زندگی خود حدود ۱۱ هزار محصول قاعدگی مصرف میکند که این میزان، حدود پنج سال تماس مداوم با مواد موجود در این محصولات را نشان میدهد.
تامپونها و نوارهای بهداشتی عمدتاً از پنبه یا ریون ساخته شدهاند و معمولاً ایمن در نظر گرفته میشوند، اما ممکن است حاوی مواد افزودنی مانند ضد میکروبها، عطرها و مواد شیمیایی دیگر باشند که برای جلوگیری از چسبندگی یا افزایش ماندگاری استفاده میشوند. پوست واژن و ولو به دلیل جذب بالاتر و وجود رگهای خونی فراوان، ممکن است این مواد شیمیایی را به بدن منتقل کند.
مواد شیمیایی موجود در محصولات قاعدگی
مطالعات اخیر نشان دادهاند که محصولات قاعدگی ممکن است حاوی ترکیباتی مانند فتالاتها، ترکیبات آلی فرار (VOCs)، پارابنها، فنولها، عطرها و دیوکسینها باشند. فتالاتها به عنوان مختلکنندههای هورمونی شناخته میشوند و میتوانند عملکرد طبیعی هورمونها را مختل کنند. دیوکسینها که به طور ناخواسته در فرایند سفیدسازی پنبه یا کاغذ تولید میشوند، نیز از جمله این مواد هستند.
فتالاتها
مطالعات متعددی میزان فتالاتها را در محصولات قاعدگی کشورهای مختلفی از جمله آمریکا، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا، استرالیا و آلمان بررسی کردهاند و نشان دادهاند که این مواد در نوارهای بهداشتی بیشتر از تامپونها یافت میشوند.
دیوکسینها
دیوکسینها به عنوان محصولات جانبی فرایندهای صنعتی در این محصولات وجود دارند و میتوانند به عنوان مختلکنندههای هورمونی عمل کنند. میزان دیوکسینها در انواع مختلف تامپونها متفاوت است.
ترکیبات آلی فرار (VOCs)
این ترکیبات میتوانند به صورت بخار در هوا منتشر شوند و باعث تحریک چشم، بینی و گلو، سردرد، حالت تهوع و آسیب به اندامهایی مانند کلیه و کبد شوند. برخی از VOCها با سرطان نیز مرتبط هستند.
عطرها و سایر مواد شیمیایی
عطرهای مصنوعی در محصولات قاعدگی میتوانند باعث حساسیت و تحریک شوند. همچنین فنولها و پارابنها مانند بیسفنول A (BPA) که در بیش از ۹۲٪ تامپونها یافت شدهاند، به عنوان مختلکنندههای هورمونی شناخته میشوند.
فلزات سنگین
یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ نشان داد که تامپونها حاوی فلزات سنگینی مانند آرسنیک، سرب، جیوه، کادمیوم و روی هستند. میزان این فلزات در برندها و کشورهای مختلف متفاوت است و حتی محصولات ارگانیک نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
مواد PFAS
مواد پر و پلیفلوروآلکیل (PFAS) که به عنوان «مواد شیمیایی همیشگی» شناخته میشوند، در برخی محصولات قاعدگی و بستهبندیهای آنها وجود دارند. این مواد به سختی تجزیه میشوند و با بیماریهایی مانند سرطان مرتبط هستند.
محصولات قاعدگی قابل استفاده مجدد
محصولات جدیدتر مانند کاپهای قاعدگی و لباس زیرهای مخصوص قاعدگی که قابل استفاده مجدد هستند، ممکن است تماس با مواد شیمیایی مضر را کاهش دهند، اما تحقیقات کافی درباره ترکیبات شیمیایی آنها هنوز انجام نشده است.
مخاطرات احتمالی برای سلامت
اگرچه اطلاعات دقیقی درباره اثرات مواد شیمیایی موجود در محصولات قاعدگی بر سلامت وجود ندارد، اما احتمال دارد این مواد در بروز بیماریهایی مانند اندومتریوز، فیبروم رحم و آدنومیوز نقش داشته باشند. همچنین اختلالات هورمونی میتوانند بر باروری، بلوغ، عملکرد سیستم عصبی، سیستم ایمنی، خطر ابتلا به سرطان و مشکلات تنفسی تأثیرگذار باشند.
راهکارهای کاهش تماس با سموم
برای کاهش تماس با مواد شیمیایی مضر در محصولات قاعدگی، میتوانید از گزینههای زیر استفاده کنید:
- انتخاب محصولات ارگانیک و بدون عطر
- استفاده از کاپهای قاعدگی یا دیسکهای سیلیکونی پزشکی
- استفاده از نوارهای بهداشتی پارچهای قابل شستشو
- خرید محصولاتی که برچسب فاقد فتالات، عطر، فرمالدئید و سفیدکننده کلر دارند
- مشورت با پزشک برای انتخاب بهترین محصولات
همچنین توصیه میشود تامپونها را طبق دستورالعمل استفاده کنید، دستها را قبل و بعد از استفاده بشویید، تامپون را هر هشت ساعت یا بیشتر تعویض کنید و در صورت بروز درد یا علائم غیرعادی، استفاده را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.