سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) که اکنون با نام سندروم تخمدان پلی‌اندوکرین متابولیک (PMOS) شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین اختلالات هورمونی در زنان در سنین باروری است که می‌تواند مشکلاتی مانند ناباروری و افزایش وزن را به همراه داشته باشد.
زنان مبتلا به این سندروم معمولاً سطح بالاتری از هورمون‌های مردانه دارند و در عین حال نسبت به انسولین حساسیت کمتری نشان می‌دهند یا دچار مقاومت به انسولین هستند. این شرایط باعث می‌شود که بسیاری از این زنان دچار اضافه وزن یا چاقی شوند و در معرض خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند دیابت نوع 2، بیماری‌های قلبی، آپنه خواب و سرطان رحم قرار بگیرند.
چرا سندروم تخمدان پلی‌کیستیک باعث افزایش وزن می‌شود؟
مقاومت به انسولین در این بیماری باعث می‌شود که بدن نتواند به خوبی از انسولین استفاده کند؛ انسولین هورمونی است که به تبدیل قندها و نشاسته‌ها به انرژی کمک می‌کند. این مقاومت باعث افزایش سطح انسولین و قند خون می‌شود که در نتیجه تولید هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) افزایش می‌یابد. این هورمون‌ها علائمی مانند رشد موهای زائد، آکنه، نامنظمی قاعدگی و افزایش وزن را به دنبال دارند.
افزایش وزن در این بیماران معمولاً به صورت تجمع چربی در ناحیه شکم است که شبیه به الگوی چاقی مردانه یا شکل سیب است. این نوع چربی شکمی خطرناک‌ترین نوع چربی است زیرا با افزایش ریسک بیماری‌های قلبی و مشکلات دیگر مرتبط است.
خطرات افزایش وزن مرتبط با PCOS
افزایش وزن در زنان مبتلا به PCOS می‌تواند منجر به مشکلات متعددی شود که شامل موارد زیر است:
- دیابت نوع 2
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- آپنه خواب
- ناباروری
- سرطان آندومتر (رحم)
این شرایط می‌توانند به بیماری‌های قلبی منجر شوند و همچنین افزایش وزن ممکن است علائم PCOS مانند اختلالات قاعدگی و آکنه را تشدید کند.
چگونه وزن خود را در صورت ابتلا به PCOS کاهش دهیم؟
کاهش وزن نه تنها ریسک ابتلا به بیماری‌ها را کاهش می‌دهد بلکه می‌تواند به بهبود علائم PCOS کمک کند. کاهش 10 درصد از وزن بدن می‌تواند به بازگشت قاعدگی‌های منظم و کاهش علائم کمک کند. همچنین کاهش وزن باعث افزایش حساسیت به انسولین و کاهش خطر دیابت و بیماری‌های قلبی می‌شود.
برای شروع، مراجعه به پزشک ضروری است تا وزن، اندازه دور کمر و شاخص توده بدنی (BMI) شما بررسی شود. پزشک ممکن است داروهایی مانند قرص‌های ضد بارداری، داروهای ضد آندروژن و متفورمین (داروی دیابت) را تجویز کند. متفورمین به بهبود استفاده بدن از انسولین کمک کرده و تولید تستوسترون را کاهش می‌دهد که می‌تواند به کاهش وزن در زنان چاق مبتلا به PCOS کمک کند.
علاوه بر دارو، تغییر سبک زندگی نقش مهمی در کنترل وزن دارد:
- رژیم غذایی پر فیبر و کم قند شامل میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل و اجتناب از غذاهای فرآوری شده و پرچرب
- خوردن چهار تا شش وعده کوچک در طول روز به جای سه وعده بزرگ برای کنترل بهتر قند خون
- ورزش حداقل 30 دقیقه در اکثر روزهای هفته
- پیگیری منظم کلسترول و فشار خون با کمک پزشک
- ترک سیگار در صورت مصرف
با رعایت این نکات و همکاری با پزشک می‌توان وزن را کنترل کرده و عوارض ناشی از PCOS را کاهش داد.