پیچ‌خوردگی تخمدان زمانی رخ می‌دهد که تخمدان‌ها و گاهی لوله‌های فالوپ به دور بافت متصل به خود بچرخند. این حالت باعث قطع جریان خون به تخمدان‌ها شده و می‌تواند منجر به آسیب جدی به این عضو و درد شدید شود.
علت بروز پیچ‌خوردگی تخمدان
تخمدان‌ها دو عضو کوچک به شکل بادام هستند که در دو طرف رحم قرار دارند و وظیفه تولید هورمون و آزادسازی تخمک برای باروری را بر عهده دارند. پیچ‌خوردگی معمولاً در یک طرف رخ می‌دهد و باعث درد شدید شکمی می‌شود که نیاز به مراقبت فوری پزشکی و احتمالاً جراحی اورژانسی دارد.
عوامل متعددی می‌توانند باعث این وضعیت شوند، از جمله وجود کیست‌های خوش‌خیم تخمدان و تومورهای تراتوم. پیچ‌خوردگی این توده‌ها نادر است اما در بزرگسالان و کودکان ممکن است اتفاق بیفتد. درد متناوب و غیرمنتشر در شکم، تهوع و استفراغ از علائم هشداردهنده این بیماری هستند.
اگر پیچ‌خوردگی درمان نشود، خطر از دست دادن تخمدان یا ناباروری وجود دارد، زیرا قطع جریان خون می‌تواند باعث مرگ بافت تخمدان شود. مشکل اصلی در تشخیص این بیماری، نبود علامت فیزیکی واضح است و تنها درد و حساسیت شکمی نشان‌دهنده آن است.
علائم پیچ‌خوردگی تخمدان
شایع‌ترین علامت، درد ناگهانی و شدید شکم است که ممکن است به صورت درد متناوب و تیز بروز کند. این درد معمولاً با تهوع و استفراغ همراه است. سایر علائم عبارتند از:
- درد لگنی
- دردهای کرامپی که ممکن است چند روز یا هفته ادامه داشته باشد
- حساسیت شکمی
درد ممکن است به کمر یا پاها نیز منتشر شود. شدت درد می‌تواند بسته به سن و وضعیت هورمونی فرد متفاوت باشد. در موارد شدید، اگر تخمدان دچار مرگ بافتی شده باشد، تب، خونریزی غیرطبیعی از واژن و ترشحات غیرعادی نیز ممکن است دیده شود. سفتی یا درد شکم حتی پس از لمس نیز می‌تواند نشانه نکروز تخمدان باشد.
چه کسانی در معرض خطر پیچ‌خوردگی تخمدان هستند؟
زنان در سنین باروری بیشترین احتمال ابتلا به این بیماری را دارند، اما کودکان و زنان پس از یائسگی نیز ممکن است دچار آن شوند. بارداری نیز ریسک ابتلا را افزایش می‌دهد و حدود ۲۰ درصد موارد پیچ‌خوردگی در زنان باردار رخ می‌دهد.
درمان‌های باروری و داروهای هورمونی که باعث تحریک تخمک‌گذاری می‌شوند، می‌توانند خطر پیچ‌خوردگی را افزایش دهند. همچنین وجود کیست‌ها و توده‌های تخمدانی احتمال پیچ‌خوردگی را بیشتر می‌کند.
روش‌های درمان پیچ‌خوردگی تخمدان
تنها راه درمان این بیماری جراحی است که به دو شکل انجام می‌شود:
| نوع جراحی | توضیح |
|---|---|
| لاپاروسکوپی | جراحی کم‌تهاجمی که با ایجاد یک برش کوچک در شکم و وارد کردن لوله‌ای باریک مجهز به دوربین انجام می‌شود. در این روش تخمدان و در صورت نیاز لوله فالوپ باز می‌شود. |
| لاپاراتومی | جراحی باز که نیاز به بیهوشی دارد و ممکن است بستری شدن در بیمارستان را به دنبال داشته باشد. در این روش برشی در شکم ایجاد شده و تخمدان‌ها و سایر اندام‌های تولیدمثل بررسی و درمان می‌شوند. |
اگر پیچ‌خوردگی شدید باشد و جریان خون به طور کامل قطع شده باشد، ممکن است نیاز به برداشتن تخمدان یا لوله فالوپ باشد. در صورت مشاهده علائم شدید و درد ناگهانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد تا از آسیب جدی جلوگیری شود.
پزشک پس از جراحی وضعیت عملکرد اندام‌های تولیدمثل را بررسی کرده و بهترین برنامه درمانی را پیشنهاد خواهد داد.