ماستیت به التهاب بافت سینه گفته می‌شود که اغلب در دوران شیردهی رخ می‌دهد. این التهاب ممکن است همراه با عفونت باکتریایی باشد اما همیشه این‌گونه نیست. ماستیت به دو نوع شیردهی (لاکتاسیون) و غیرشیردهی تقسیم می‌شود. نوع شیردهی شایع‌تر است و معمولاً به دلیل ورود باکتری‌ها از طریق ترک‌های نوک سینه ایجاد می‌شود.
انواع ماستیت
ماستیت لاکتاسیون در مادران شیرده شایع است و معمولاً ناشی از باکتری استافیلوکوکوس اورئوس می‌باشد. نوع غیرشیردهی شامل ماستیت پری‌داکتال است که مجاری شیر زیر نوک سینه را درگیر می‌کند و بیشتر در زنان در سن باروری دیده می‌شود. نوع نادر دیگر، ماستیت گرانولوماتوز است که می‌تواند علائمی شبیه سرطان سینه داشته باشد اما خوش‌خیم است.
علل و عوامل خطر
ماستیت معمولاً زمانی رخ می‌دهد که مجاری شیر مسدود شده و شیر در سینه جمع می‌شود. این انسداد می‌تواند به دلیل تولید بیش از حد شیر، نادرست شیر دادن نوزاد، یا عدم تخلیه منظم سینه باشد. ورود باکتری‌ها از دهان نوزاد یا پوست ترک خورده نوک سینه نیز می‌تواند باعث عفونت شود. عوامل خطر شامل سابقه ماستیت، نوک سینه‌های ترک خورده، تکنیک نامناسب شیردهی، فشار زیاد به سینه‌ها، استرس، سیگار کشیدن، و بیماری‌های مزمن مانند دیابت است.
علائم ماستیت
علائم اولیه شامل درد، تورم، گرما و قرمزی در سینه به شکل مثلث یا گوه‌ای، تب بالای 38 درجه سانتی‌گراد، علائم شبیه آنفلوآنزا مانند درد بدن و لرز، خستگی و تورم غدد لنفاوی زیر بغل است. در موارد پیشرفته ممکن است آبسه (تجمع چرک) تشکیل شود که نیاز به تخلیه جراحی دارد.
تشخیص و درمان
تشخیص معمولاً بر اساس معاینه فیزیکی است و در صورت شک به آبسه، سونوگرافی انجام می‌شود. درمان ماستیت بدون آبسه معمولاً با آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی مانند سفالکسین یا دیکلوکساسیلین انجام می‌شود که در دوران شیردهی بی‌خطر هستند. در صورت وجود آبسه، نیاز به تخلیه جراحی و آنتی‌بیوتیک وریدی است.
مراقبت‌های خانگی و پیشگیری
برای کاهش درد می‌توان از استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد و کمپرس یخ برای کاهش تورم مفید است. ماساژ سینه به سمت نوک و تخلیه کامل شیر در هر بار شیردهی یا شیردوشی توصیه می‌شود. استفاده از سوتین‌های مناسب که فشار زیادی به سینه وارد نکنند نیز مهم است.
شیردهی در دوران ماستیت
ادامه شیردهی در دوران ماستیت توصیه می‌شود زیرا می‌تواند به بهبود عفونت کمک کند و شیر مادر برای نوزاد مفید است. بهتر است ابتدا از سینه مبتلا شیر داده شود و از شیردهی بیش از حد خودداری شود تا تولید شیر کنترل شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده هرگونه توده مشکوک، ترشح غیرطبیعی از نوک سینه، درد شدید، تب بالا، یا عدم بهبود علائم پس از 48 تا 72 ساعت درمان، باید به پزشک مراجعه کرد. علائم اورژانسی شامل تب بسیار بالا، تهوع و استفراغ شدید، ترشح چرک، خطوط قرمز روی سینه و سرگیجه است که نیاز به درمان فوری دارد.
نتیجه‌گیری
با درمان به موقع، ماستیت معمولاً در عرض 1 تا 2 روز بهبود می‌یابد و در 10 تا 14 روز کاملاً برطرف می‌شود. عدم درمان می‌تواند منجر به تشکیل آبسه و عفونت شدیدتر شود که نیاز به جراحی دارد. رعایت بهداشت، تکنیک صحیح شیردهی و مراقبت‌های پیشگیرانه می‌تواند از بروز ماستیت جلوگیری کند.