سندروم آشرمن یک اختلال در سیستم تولیدمثل زنان است که با تشکیل بافت اسکار در رحم یا دهانه رحم مشخص میشود. این بافتهای فیبری باعث ضخیمتر شدن دیوارههای رحم شده و فضای داخلی رحم را کاهش میدهند. در موارد شدید، دیوارههای رحم ممکن است به هم بچسبند. این بیماری گاهی به نام چسبندگیهای داخل رحمی نیز شناخته میشود و تشخیص آن همیشه آسان نیست.
تأثیر سندروم آشرمن بر باروری
<pوجود این سندروم میتواند باردار شدن را دشوار کند و در صورت بارداری، احتمال سقط جنین افزایش مییابد. چسبندگیهای رحم فضای کافی برای رشد جنین فراهم نمیکنند که این موضوع ریسک سقط یا مردهزایی را در مقایسه با زنان سالم بیشتر میکند. همچنین، این بیماری خطر بروز مشکلاتی مانند چسبندگی غیرطبیعی جفت (placenta accreta) که باعث چسبیدن عمیق جفت به دیواره رحم و خونریزی شدید پس از زایمان میشود، و جفت سرراهی (placenta previa) که دهانه رحم را مسدود کرده و میتواند موجب خونریزی شدید و زایمان زودرس شود را افزایش میدهد.
علل ایجاد سندروم آشرمن
شایعترین علت این بیماری، جراحی کورتاژ و گشاد کردن رحم (D&C) است که معمولاً پس از سقط جنین، سقط خودبهخودی یا خارج کردن جفت باقیمانده انجام میشود. آسیب به دیواره رحم در این جراحیها میتواند منجر به تشکیل بافت اسکار شود. اگر این جراحی بین دو تا چهار هفته پس از زایمان برای خارج کردن جفت باقیمانده انجام شود، احتمال ابتلا به سندروم آشرمن تا ۲۵ درصد افزایش مییابد. همچنین جراحیهای دیگر مانند سزارین یا برداشتن فیبرومها و عفونتهای رحمی مانند سل تناسلی نیز میتوانند عامل ایجاد این چسبندگیها باشند. در مواردی، درمانهای پرتودرمانی نیز ممکن است باعث این سندروم شوند.
علائم سندروم آشرمن
رایجترین علامت این بیماری کاهش یا قطع قاعدگی است. ممکن است درد قاعدگی داشته باشید ولی خونریزی نداشته باشید که نشاندهنده انسداد خروج خون از رحم است. البته عوامل دیگری مانند اختلالات هورمونی، یائسگی، استرس، کاهش وزن ناگهانی، مصرف قرصهای ضدبارداری و بیماریهایی مانند سندروم تخمدان پلیکیستیک نیز میتوانند باعث قطع یا نامنظمی قاعدگی شوند. همچنین مشکلات باروری و سقطهای مکرر از دیگر علائم این سندروم هستند.
تشخیص سندروم آشرمن
پزشک با بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی شروع میکند. در معاینه فیزیکی به ندرت چسبندگیها قابل مشاهدهاند اما ممکن است انسداد دهانه رحم تشخیص داده شود. آزمایش خون برای رد سایر بیماریها و سونوگرافی برای بررسی ضخامت پوشش رحم انجام میشود. روش دقیقتر، هیستروسکوپی است که در آن با استفاده از یک تلسکوپ کوچک داخل رحم بررسی میشود. همچنین ممکن است از هیستروسالپینگوگرافی (HSG) استفاده شود که با تزریق ماده حاجب داخل رحم و گرفتن عکس اشعه ایکس، چسبندگیها و انسدادها مشخص میشوند.
درمان سندروم آشرمن
درمان اصلی این بیماری جراحی است که طی آن بافت اسکار با هیستروسکوپی برداشته میشود. این جراحی کم تهاجمی است و معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود. پس از عمل، ممکن است پزشک هورمون استروژن تجویز کند تا به بهبود پوشش رحم کمک کند. توصیه میشود پس از جراحی حداقل ۱۲ ماه صبر کنید تا رحم به طور کامل بهبود یابد قبل از تلاش برای بارداری.
سندروم آشرمن تهدیدکننده زندگی نیست اما میتواند باعث سقطهای مکرر و مشکلات باروری شود، بنابراین پیگیری منظم پزشکی برای مدیریت بارداری در صورت ابتلا ضروری است.