بیماری گریوز یکی از شایع‌ترین علل پرکاری تیروئید است که با افزایش تولید هورمون‌های تیروئیدی همراه است. برای تشخیص این بیماری، پزشک معمولاً چندین آزمایش مختلف را انجام می‌دهد تا از صحت تشخیص اطمینان حاصل کند و سایر بیماری‌ها را رد کند.
در آزمایش خون، سطح هورمون‌های تیروئیدی آزاد تیروکسین (T4) و تری‌یودوتیرونین (T3) اندازه‌گیری می‌شود. در بیماری گریوز، این هورمون‌ها بالاتر از حد طبیعی هستند و در مقابل، هورمون محرک تیروئید (TSH) در خون کاهش می‌یابد. همچنین وجود آنتی‌بادی‌های خاص مرتبط با بیماری گریوز در خون قابل تشخیص است.
برای تأیید تشخیص، ممکن است پزشک آزمایش جذب ید رادیواکتیو را تجویز کند که نشان می‌دهد غده تیروئید چه میزان ید جذب می‌کند. جذب زیاد ید نشانه تولید بیش از حد هورمون‌های تیروئیدی است. در مواردی که تنها علامت برجسته، بیرون‌زدگی چشم‌ها (اکسفالتالموس) باشد، پزشک علاوه بر آزمایش خون، ممکن است با استفاده از سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا MRI عضلات چشم را بررسی کند تا التهاب یا ورم را تشخیص دهد.
روش‌های درمان بیماری گریوز
هدف اصلی درمان بیماری گریوز، بازگرداندن تعادل هورمون‌های تیروئیدی و کاهش علائم ناراحت‌کننده است. درمان‌های رایج شامل داروهای بتابلوکر، داروهای ضد تیروئید، درمان با ید رادیواکتیو و در برخی موارد جراحی است.
بتابلوکرها مانند آتنولول، پروپرانولول و متوپرولول معمولاً برای کاهش علائمی مانند تپش قلب و لرزش عضلات تجویز می‌شوند. این داروها بیماری را درمان نمی‌کنند بلکه اثرات هورمون‌های تیروئیدی را کاهش می‌دهند. قبل از تجویز این داروها، پزشک باید از وجود آسم یا مشکلات قلبی مطلع باشد.
یکی از روش‌های اصلی درمان، استفاده از ید رادیواکتیو است که با تخریب سلول‌های تیروئید، تولید هورمون را کاهش می‌دهد. دوز ید بر اساس اندازه و فعالیت غده تیروئید تعیین می‌شود. این درمان معمولاً بی‌خطر است و به بافت‌های اطراف آسیبی نمی‌رساند. پس از مصرف ید رادیواکتیو، بیمار باید به مدت یک هفته مایعات فراوان بنوشد و از تماس با کودکان و زنان باردار خودداری کند.
ممکن است چند روز پس از درمان، التهاب و درد در ناحیه تیروئید ایجاد شود که با داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن قابل کنترل است. در چند ماه بعد، سطح هورمون‌های تیروئیدی به تدریج کاهش می‌یابد و بیمار باید تحت نظر پزشک باشد تا روند درمان ارزیابی شود. در صورت عدم بهبود، ممکن است دوز دوم ید تجویز شود.
بیشتر بیماران پس از درمان با ید رادیواکتیو دچار کم‌کاری تیروئید می‌شوند که نیازمند مصرف مادام‌العمر داروهای جایگزین تیروئید است. این درمان برای زنان باردار ممنوع است و بهتر است چند ماه پس از درمان برای بارداری صبر کنند.
داروهای ضد تیروئید مانند متیمازول و پروپیل‌تیوئوراسیل نیز برای کاهش تولید هورمون تیروئید استفاده می‌شوند. این داروها ممکن است چند ماه طول بکشد تا علائم پرکاری تیروئید کاهش یابد. حتی پس از بهبود، ممکن است نیاز به ادامه مصرف دارو باشد و بیمار باید هر سال تحت نظر باشد چون احتمال عود بیماری وجود دارد.
در مواردی که درمان‌های دارویی یا ید رادیواکتیو مناسب نباشند، مانند بارداری یا حساسیت به داروها، جراحی برداشتن بخشی از تیروئید (تیروئیدکتومی) توصیه می‌شود. این روش نیز ممکن است منجر به کم‌کاری تیروئید شود که نیازمند درمان جایگزین است.
مشکلات چشمی در بیماری گریوز
بین 25 تا 50 درصد بیماران گریوز دچار مشکلات چشمی می‌شوند که معمولاً با درمان‌های خانگی و دارویی کنترل می‌شوند. داروهای بیولوژیک مانند تپروتوموماب و ولیگروتوگ برای درمان مشکلات چشمی استفاده می‌شوند. داروهای کورتیکواستروئید مانند دگزامتازون، متیل‌پردنیزولون و پردنیزون نیز برای کاهش التهاب تجویز می‌شوند اما مصرف طولانی‌مدت آن‌ها عوارضی مانند کاهش تراکم استخوان و ضعف عضلانی دارد.
در موارد شدید، پرتودرمانی و جراحی ممکن است لازم باشد. بیماران باید تحت نظر چشم‌پزشک باشند و قبل از جراحی درباره عوارض احتمالی با پزشک مشورت کنند.
توصیه‌های خانگی برای بیماران گریوز
- اگر پلک‌ها به طور کامل بسته نمی‌شوند، شب‌ها از چشمی استفاده کنید و از خوابیدن زیر پنکه خودداری کنید تا از خشکی چشم جلوگیری شود.
- از اشک مصنوعی برای مرطوب نگه داشتن چشم‌ها استفاده کنید.
- اگر چشم‌ها صبح‌ها قرمز و متورم هستند، هنگام خواب سر خود را بالاتر قرار دهید.
- برای محافظت از چشم‌ها در برابر نور شدید، آفتاب و باد از عینک دودی استفاده کنید.