معاینه خودآزمایی واژن به شما کمک می‌کند تا تغییرات غیرعادی مانند بافت، ترشحات یا برآمدگی‌های غیرمعمول را در مراحل اولیه شناسایی کنید و قبل از اینکه مشکلات جدی‌تر شوند، اقدام به درمان نمایید. این روش همچنین باعث آشنایی بیشتر شما با آناتومی واژن و شناخت بهتر وضعیت طبیعی بدن‌تان می‌شود.
آناتومی واژن و بخش‌های خارجی
بخش خارجی دستگاه تناسلی زنان به نام ولو شناخته می‌شود که شامل تپه عانه (مونز پوبیس)، لب‌های بزرگ و کوچک واژن (لابیا ماژورا و لابیا مینور) است. همچنین بخش‌های مهم دیگری مانند دهلیز (فضای بین لب‌ها)، کلیتوریس (بافت حساس در جلوی لابیا) و مجرای ادرار در این ناحیه قرار دارند.
داخل واژن
واژن یک کانال عضلانی و کشسان است که با پوشش نرم و مرطوبی پوشیده شده و رحم را به خارج بدن متصل می‌کند. دهانه رحم به داخل واژن برجسته می‌شود و واژن نقش‌های مهمی مانند دریافت آلت تناسلی در رابطه جنسی، خروج خون قاعدگی و عبور نوزاد در زایمان را بر عهده دارد.
چگونه معاینه خودآزمایی واژن را انجام دهیم؟
بهترین زمان برای انجام این معاینه بین دوره‌های قاعدگی است و بهتر است حداقل 24 ساعت قبل از آن از کرم‌ها یا دوش‌های واژینال استفاده نکنید. برای معاینه به یک آینه دستی یا ثابت، چراغ قوه کوچک، نقشه آناتومی دستگاه تناسلی و چند بالش و حوله نیاز دارید.
ابتدا دست‌ها را با آب و صابون بشویید و ناخن‌ها را کوتاه کنید. سپس لباس‌های پایین تنه را درآورده و روی تخت یا حوله‌ای روی زمین بنشینید، پاها را به سمت باسن جمع و عضلات لگن را شل کنید.
با دقت لب‌های بزرگ و کوچک واژن و کلیتوریس را بررسی کنید و به رنگ، اندازه و هرگونه تغییر توجه داشته باشید. برای دید بهتر ممکن است لازم باشد پوست روی کلیتوریس را کمی عقب بکشید و موهای ناحیه تناسلی را کنار بزنید.
برای معاینه کامل‌تر، لب‌ها را به آرامی باز کرده و با کمک آینه و چراغ داخل واژن را مشاهده کنید. دیواره‌های واژن باید صورتی رنگ باشند. اگر راحت هستید، می‌توانید یک انگشت تمیز را وارد واژن کرده و دیواره‌ها و دهانه رحم را لمس کنید؛ دهانه رحم شبیه نوک بینی است.
ظاهر و احساس طبیعی واژن
واژن‌ها بسیار متنوع هستند؛ رنگ لابیا می‌تواند از صورتی تا قهوه‌ای، بنفش یا سیاه متفاوت باشد و دو طرف ممکن است قرینه نباشند. اندازه و شکل کلیتوریس، لابیا و دهانه واژن نیز در افراد مختلف متفاوت است.
هنگام وارد کردن انگشت باید فشار را احساس کنید اما درد نداشته باشید. دیواره‌های واژن نرم و مرطوب هستند و میزان رطوبت بسته به چرخه قاعدگی، بارداری و تحریک جنسی تغییر می‌کند.
چه مواردی را باید در معاینه خودآزمایی واژن جستجو کرد؟
به دنبال هرگونه تغییر در پوست ولو مانند برآمدگی، زخم، تغییر رنگ یا بافت باشید. بیشتر برآمدگی‌ها بی‌ضرر هستند مانند فولیکول‌های مو، جوش‌ها یا کیست‌ها، اما برخی می‌توانند نشانه بیماری‌هایی مانند زگیل تناسلی، عفونت‌های ویروسی یا حتی سرطان باشند.
تغییرات رنگی ممکن است به دلیل هورمون‌ها، سن یا التهاب ایجاد شوند. لکه‌های قرمز، سفید یا قهوه‌ای ممکن است علائم سرطان ولو یا تغییرات پیش‌سرطانی باشند.
زخم‌ها و تاول‌ها می‌توانند نشانه بیماری‌های مقاربتی مانند زگیل تناسلی، تبخال، سیفلیس یا شانکروئید باشند.
اگر بافتی از واژن بیرون زده باشد، ممکن است دچار پرولاپس واژن شده باشید که ناشی از ضعف عضلات لگن است. برآمدگی در دیواره واژن نیز می‌تواند کیست یا نشانه اندومتریوز باشد.
ترشحات واژن معمولاً طبیعی است اما اگر بوی بد، رنگ غیرعادی یا تغییرات بافتی داشت، باید به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هرگونه برآمدگی، زخم، لکه یا تغییر غیرمعمول همراه با درد، خارش، قرمزی یا ترشح بدبو، حتماً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان زودهنگام می‌تواند به بهبود سریع‌تر و کاهش نگرانی‌ها کمک کند.
نکات پایانی
معاینه خودآزمایی واژن جایگزین معاینات دوره‌ای پزشک نیست اما می‌تواند به شما در شناخت بهتر بدن و تشخیص سریع‌تر مشکلات کمک کند. در صورت بروز هرگونه علامت غیرطبیعی، حتماً به متخصص زنان مراجعه کنید.