فیستول واژینال یک اتصال غیرطبیعی است که بین واژن و یکی از اعضای مجاور بدن ایجاد می‌شود. این اتصال می‌تواند بین واژن و مثانه (فیستول وزیکووژینال)، حالب‌ها (فیستول اورهترووژینال)، مجرای ادرار (فیستول اورهترووژینال)، رکتوم (فیستول رکتووژینال)، روده بزرگ یا کولون (فیستول کولووژینال) و یا روده کوچک (فیستول انترووژینال) باشد.
علائم فیستول واژینال
<pمعمولاً فیستول واژینال دردناک نیست اما می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند که نیاز به مراقبت پزشکی دارند. برای مثال، در فیستول وزیکووژینال که بین واژن و مثانه است، ادرار به طور مداوم از مثانه به داخل واژن نشت می‌کند و باعث بی‌اختیاری ادرار می‌شود. همچنین ممکن است ناحیه تناسلی دچار عفونت یا التهاب شود و درد هنگام رابطه جنسی ایجاد گردد.
علائم دیگر فیستول واژینال عبارتند از:
- تب
- درد شکمی
- اسهال
- کاهش وزن
- تهوع
- استفراغ
علل ایجاد فیستول واژینال
شایع‌ترین علت فیستول واژینال آسیب بافتی است که می‌تواند به دلایل زیر رخ دهد:
- زایمان طبیعی
- جراحی‌های شکمی مانند هیسترکتومی یا سزارین
- سرطان‌های لگن، دهانه رحم یا کولون
- درمان‌های پرتودرمانی
- بیماری‌های روده مانند کرون یا دیورتیکولیت
- عفونت‌ها، از جمله عفونت پس از اپیزیوتومی یا پارگی هنگام زایمان
- ضربه‌های شدید مانند تصادف رانندگی
تشخیص فیستول واژینال
پزشک با انجام معاینه لگنی و بررسی سابقه پزشکی بیمار، به دنبال عوامل خطرساز مانند جراحی اخیر، عفونت یا پرتودرمانی لگن خواهد بود. همچنین ممکن است آزمایش‌های زیر را درخواست دهد:
- آزمایش رنگ: پر کردن مثانه با محلول رنگی و مشاهده نشت رنگ به واژن هنگام سرفه یا فشار
- سیستوسکوپی: استفاده از دستگاه باریک برای بررسی داخل مثانه و مجرای ادرار
- رادیوگرافی پیلوگرام رتروگراد: تزریق رنگ به حالب‌ها و بررسی نشت آن به واژن
- فیستولوگرام: تصویربرداری رادیولوژیک از فیستول برای تعیین تعداد و محل دقیق آن
- سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر: مشاهده مقعد و رکتوم با لوله باریک و دوربین کوچک
- سی‌تی اوروگرام: تزریق رنگ به رگ و تصویربرداری از واژن و دستگاه ادراری
- ام‌آرآی لگن: تصویربرداری دقیق از رکتوم و واژن برای بررسی جزئیات فیستول رکتووژینال
درمان فیستول واژینال
برخی فیستول‌ها ممکن است خودبه‌خود بهبود یابند. در موارد فیستول کوچک مثانه، پزشک ممکن است از کاتتر برای تخلیه ادرار استفاده کند تا فیستول فرصت ترمیم پیدا کند. همچنین ممکن است از چسب یا پلاگین‌های پروتئینی طبیعی برای بستن فیستول بهره ببرند و آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت تجویز شود.
اکثر بیماران نیاز به جراحی دارند که نوع آن بسته به محل و نوع فیستول متفاوت است. جراحی می‌تواند به صورت لاپاروسکوپی با برش‌های کوچک و استفاده از دوربین و ابزارهای مخصوص یا جراحی باز با برش شکمی انجام شود.
در موارد فیستول واژینال متصل به رکتوم، پزشک ممکن است:
- یک پچ مخصوص روی فیستول بدوزد
- از بافت سالم بدن برای بستن فیستول استفاده کند
- یک فلپ از بافت سالم را روی فیستول قرار دهد
- عضلات مقعد را در صورت آسیب ترمیم کند
عوارض فیستول واژینال
فیستول واژینال می‌تواند باعث نشت مایعات، بوی نامطبوع و مشکلات بهداشتی شود که برای بیمار ناراحت‌کننده و شرم‌آور است. عوارض احتمالی شامل:
- عفونت‌های مکرر واژن یا دستگاه ادراری
- مشکلات بهداشتی و تمیزی
- نشت مدفوع یا گاز از طریق واژن
- التهاب و تحریک پوست اطراف واژن یا مقعد
- تشکیل آبسه عفونی که در صورت عدم درمان می‌تواند خطرناک باشد
افرادی که به بیماری کرون مبتلا هستند و فیستول دارند، احتمال عود یا عدم بهبودی کامل فیستول در آن‌ها بیشتر است.