کیست غده بارتولین، که به آن کیست غده بارتولین نیز گفته می‌شود، یک برآمدگی کوچک پر از مایع است که معمولاً در یکی یا هر دو طرف دهانه واژن شکل می‌گیرد. این غدد کوچک به اندازه نخود هستند و وظیفه تولید مایع لغزنده برای مرطوب کردن واژن را بر عهده دارند. مایع تولید شده از طریق مجاری باریک به واژن منتقل می‌شود، اما گاهی این مجاری مسدود شده و باعث تجمع مایع و تشکیل کیست می‌شوند.
این کیست‌ها بیشتر در سنین باروری شایع هستند و حدود ۲۰ درصد زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. معمولاً کیست‌ها در یک طرف ظاهر می‌شوند اما ممکن است در هر دو طرف هم دیده شوند. این کیست‌ها معمولاً خوش‌خیم بوده و سرطانی نیستند.
علائم کیست بارتولین
بسیاری از افراد ممکن است اصلاً متوجه وجود کیست نشوند چون علائم خاصی ندارند. اما اگر کیست عفونی شود، ممکن است دردناک، متورم و قرمز شود و اندازه آن از اندازه نخود تا توپ گلف متغیر باشد. علائم دیگر شامل ناراحتی هنگام راه رفتن، نشستن، پاک کردن پس از توالت یا رابطه جنسی و حتی درد هنگام استفاده از تامپون است. در موارد عفونت شدید، ممکن است تب و لرز نیز رخ دهد.
علل ایجاد کیست بارتولین
علت دقیق انسداد مجاری غده بارتولین همیشه مشخص نیست اما ممکن است به دلیل تحریک طولانی‌مدت، آسیب به ناحیه، زایمان یا عفونت‌های منتقله جنسی مانند سوزاک یا کلامیدیا باشد. همچنین عفونت‌های باکتریایی مانند اشرشیاکلی نیز می‌توانند باعث ایجاد کیست شوند. بیشتر کیست‌ها عفونی نیستند و از طریق تماس پوستی منتقل نمی‌شوند، اما کیست‌های ناشی از عفونت‌های جنسی ممکن است قابل انتقال باشند.
عوامل خطر
هر فردی که واژن دارد ممکن است دچار کیست یا آبسه بارتولین شود، اما افراد در دهه ۲۰ و ۳۰ زندگی، کسانی که سابقه عفونت‌های جنسی دارند، آسیب یا تروما به ناحیه داشته‌اند یا قبلاً کیست بارتولین داشته‌اند، در معرض خطر بیشتری هستند. این کیست‌ها معمولاً در سنین باروری رخ می‌دهند و پس از یائسگی کمتر دیده می‌شوند، اما در صورت مشاهده توده در این سنین باید بررسی‌های پزشکی انجام شود.
تشخیص کیست بارتولین
تنها پزشک می‌تواند با معاینه لگن وجود کیست را تشخیص دهد. در صورت وجود ترشحات، نمونه‌برداری برای بررسی عفونت‌های جنسی یا باکتریایی انجام می‌شود. اگر کیست عفونی و تبدیل به آبسه شده باشد، نمونه‌برداری از آن برای آزمایشگاه فرستاده می‌شود. در زنان بالای ۴۰ سال ممکن است نمونه‌برداری بافتی برای رد سرطان واژن انجام شود، هرچند سرطان ناشی از کیست بارتولین نادر است و بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده می‌شود.
درمان خانگی کیست بارتولین
اگر زیر ۴۰ سال هستید و کیست مشکلی ایجاد نمی‌کند یا عفونت ندارد، معمولاً نیازی به درمان پزشکی نیست و کیست ممکن است خودبه‌خود ظرف چند هفته از بین برود. برای کاهش ناراحتی می‌توانید از کمپرس گرم یا نشستن در وان آب گرم چند بار در روز استفاده کنید. مصرف مسکن‌های بدون نسخه نیز می‌تواند به کاهش درد کمک کند. هرگز نباید کیست را خودتان فشار دهید یا بترکانید چون ممکن است عفونت ایجاد شود.
درمان پزشکی کیست بارتولین
اگر کیست عفونی باشد یا تبدیل به آبسه شود، پزشک ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز کند. در مواردی که کیست بزرگ یا دردناک است، درمان‌های زیر انجام می‌شود:
| نوع درمان | توضیح |
|---|---|
| تخلیه جراحی | ایجاد برش کوچک و قرار دادن کاتتر لاستیکی برای تخلیه مایع به مدت چند هفته. این روش معمولاً سریعاً باعث بهبود می‌شود اما ممکن است درد و تورم داشته باشد. |
| کاتتر بالون‌دار | کاتتری با بالون کوچک در محل کیست قرار داده می‌شود تا باز شدن دائمی مجرا را تشویق کند و معمولاً ۴ تا ۶ هفته در جای خود باقی می‌ماند. |
| مارسوپیالیزاسیون | باز کردن کیست و دوختن پوست اطراف آن برای ایجاد یک کیسه کوچک که مایع بتواند تخلیه شود. این عمل کمتر از نیم ساعت طول می‌کشد و معمولاً همان روز مرخص می‌شوید. |
| برداشتن غده | در موارد مکرر یا عدم موفقیت درمان‌های دیگر، غده به طور کامل برداشته می‌شود. این جراحی تحت بیهوشی انجام می‌شود و ممکن است عوارضی مانند خونریزی و عفونت داشته باشد. |
| سوزن‌کشی | در برخی موارد، تخلیه با سوزن به عنوان روشی ساده و بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام می‌شود. |
| لیزر کربن دی‌اکسید | روش جراحی کم‌تهاجمی با لیزر برای برداشتن کیست که سریع است اما هزینه بالایی دارد. |
پیشگیری از کیست بارتولین
پیشگیری کامل از کیست بارتولین ممکن نیست اما رعایت بهداشت مناسب و استفاده از روش‌های ایمن در روابط جنسی مانند استفاده از کاندوم می‌تواند خطر ابتلا به عفونت‌های منتقله جنسی و در نتیجه کیست را کاهش دهد.