آزمایش هورمون محرک فولیکول (FSH) میزان این هورمون را در خون یا ادرار اندازه‌گیری می‌کند. این هورمون نقش مهمی در فرآیند تولیدمثل در هر دو جنس مرد و زن دارد.
هورمون FSH توسط غده هیپوفیز که در زیر مغز قرار دارد تولید و وارد جریان خون می‌شود. در زنان، این هورمون به آزادسازی تخمک‌ها کمک می‌کند و در مردان، تولید اسپرم را تحریک می‌کند. کمبود یا افزایش بیش از حد FSH می‌تواند مشکلاتی در باروری ایجاد کند.
دلایل انجام آزمایش FSH
پزشک ممکن است این آزمایش را در موارد زیر توصیه کند:
- مشکلات باروری و باردار شدن
- نامنظمی در قاعدگی یا توقف آن
- تشخیص زمان یائسگی در زنان، که معمولاً پس از ۴۵ سالگی رخ می‌دهد
- کاهش تعداد اسپرم در مردان همراه با علائمی مانند کاهش میل جنسی یا کاهش توده عضلانی
- شروع زودرس یا دیررس بلوغ در کودکان
- اختلالات غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس که می‌تواند بر میزان تولید FSH تأثیر بگذارد و علائمی مانند خستگی، کاهش وزن و کاهش اشتها داشته باشد
روش انجام آزمایش
برای انجام این آزمایش نیازی به آمادگی خاصی نیست. دو روش معمول برای اندازه‌گیری FSH وجود دارد:
- آزمایش خون: نمونه‌گیری از رگ بازو با سوزن که ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشد و احتمال کبودی خفیف در محل نمونه‌گیری وجود دارد.
- آزمایش ادرار: نمونه ادرار یا نمونه‌های ادرار در طول ۲۴ ساعت که دقت بیشتری در اندازه‌گیری سطح FSH دارد زیرا میزان هورمون در طول روز تغییر می‌کند.
نتایج آزمایش
نتایج معمولاً طی یک یا دو روز آماده می‌شود و میزان FSH به واحد میلی‌واحد بین‌المللی در میلی‌لیتر (mlU/mL) گزارش می‌شود. محدوده طبیعی این هورمون بسته به سن، جنسیت و در زنان، مرحله چرخه قاعدگی یا یائسگی متفاوت است.
میزان بالاتر یا پایین‌تر از حد طبیعی FSH به تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست و پزشک معمولاً آزمایش‌های هورمونی دیگری مانند هورمون لوتئینه‌کننده (LH)، تستوسترون و استروژن را نیز درخواست می‌کند.
همچنین مهم است که پزشک را از داروهای مصرفی خود مطلع کنید زیرا برخی داروها مانند قرص‌های ضدبارداری و درمان‌های هورمونی می‌توانند سطح FSH را کاهش دهند و داروهایی مانند سیمتیدین، کلومیفن، دیجیتالیس و لوودوپا ممکن است آن را افزایش دهند.