درمان اختلالات قاعدگی

چکیده مطلب

اختلالات قاعدگی، مشکلات مربوط به چرخه ی طبیعی قاعدگی زنان است و یکی از شایع ترین دلایل مراجعه ی آن ها به پزشک متخصص زنان می باشد. اختلالات قاعدگی و عوارض آن ها می تواند تاثیرات قابل توجهی بر زندگی زنان داشته باشد و سبب نگرانی آن ها درباره ی سلامتی خود شوند. اگر نامنظم شدن چرخه ی قاعدگیتان باعث بروز نگرانی و استرس در شما شده است، مطالعه ی این مطلب به شما پیشنهاد می شود. در این مطلب شما با انواع این اختلال، علائم و علل بروز آن، روش های درمانی و دیگر موارد مربوط به این عارضه آشنا خواهید شد.

اختلالات قاعدگی چیست؟

اختلالات قاعدگی شامل تغییر در روند طبیعی سیکل قاعدگی زنان می باشد که تحت تاثیر عوامل متعددی، ایجاد می شوند. دوره ی طبیعی قاعدگی هر 28 روز یک بار و به مدت 4 تا 7 روز، اتفاق می افتد که در صورت بروز اختلال می تواند شامل علائمی مانند خونریزی های شدید یا بسیار کم تر از حد معمول، قطع قاعدگی، تجربه ی درد های شدید در طول قاعدگی و سایر علائم دیگر باشند که در ادامه ی مطلب به آن ها اشاره می کنیم.

انواع اختلالات قاعدگی

انواع مختلف اختلالات قاعدگی وجود دارند که برخی از آن ها عبارتند از:

  1. آمنوره

    عدم وجود قاعدگی می باشد که شامل آمنوره ی اولیه و ثانویه است که در نوع اول آن فرد پس از سن بلوغ پریود نشده و نوع دوم آن شامل حالتی می باشد که فرد قبلا پریود شده ولی ناگهان قاعدگی او متوقف می شود.
  2. الیگومنوره

    در این حالت قاعدگی با خونریزی سبک یا کم می باشد. در قاعدگی طبیعی حجم خونریزی بین 30 تا 80 سی سی در 3 تا 7 روز می باشد که اگر حجم آن کمتر از این مقدار باشد و یا تعداد روز ها کمتر از 3 روز باشند، فرد دچار الیگومنوره می باشد.
  3. منوراژی

    این نوع شامل خونریزی زیاد یا طولانی مدت (بیش از 7 روز) در دوره ی قاعدگی می باشد که می تواند باعث کم خونی شدید شود.
  4. متروراژی

    اختلال متروراژی در دخترانی که به تازگی بالغ شده اند و همچنین زنانی که در سنین یائسگی هستند، رخ می دهد و معمولا همراه با لکه بینی و یا خونریزی بین دوره های قاعدگی می باشد.

علائم اختلالات قاعدگی

علائم اختلالات قاعدگی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  1. خونریزی غیر طبیعی قاعدگی
  2. درد شدید
  3. افسردگی و مشکلات روحی
  4. سردرد
  5. احساس نفخ یا ورم شکم
  6. زود یا دیر شدن زمان قاعدگی
  7. تکرار پریود ها با فاصله کمتر از 21 روز
  8. طولانی شدن روزهای قاعدگی (بیش از 7 روز)

تشخیص اختلالات قاعدگی

تشخیص با شرح حال پزشکی دقیق و معاینه فیزیکی از جمله معاینه لگن و پاپ اسمیر آغاز می شود و پزشک سوالاتی درباره ی تاریخ دقیق پریود ها، میزان خونریزی و تعداد روز های قاعدگی از بیمار می پرسد. همچنین ممکن است انجام آزمایش های زیر را توصیه کند:

  1. آزمایش خون

    با انجام آزمایش خون می توان وجود کم خونی و میزان هورمون های بدن و سایر شرایط لازم را بررسی کرد و از طریق آن به علل اختلالات قاعدگی پی برد و با توجه به نتایج بدست آمده نسبت به درمان آن اقدام کرد.
  2. سونوگرافی

    در این روش با استفاده از امواج صوتی به بررسی رحم و تخمدان ها می پردازند تا در صورت تشخیص مشکل، روش درمانی مناسب انتخاب شود.
  3. هیستروسونوگرافی

    با استفاده از این روش به تصویر برداری از رحم، با استفاده از امواج صوتی می پردازند. در این روش کم تهاجمی، مقداری سالین استریل به حفره ی رحم تزریق می شود و با قرار دادن پروپ درون واژن، اختلالات موجود درون رحم را بررسی می کنند.
  4. تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)

    ام آر آی با استفاده از امواج مغناطیسی و رادیویی برای تهیه ی تصاویر واضح از اندام ها انجام می شود. از این روش می توان برای تشخیص علل خونریزی های غیر طبیعی از واژن، وجود فیبروم های رحمی و درد های زیاد در ناحیه ی لگنی و شکمی استفاده کرد.
  5. هیستروسکوپی

    در هیستروسکوپی یک لوله ی نازک که شامل یک دوربین و چراغ کوچک می باشد را وارد واژن می کنند تا علت مشکلاتی مانند خونریزی های غیر طبیعی واژن را با بررسی دهانه ی رحم و رحم انجام دهند. در این روش می توان رحم را از نظر وجود فیبروئیدها، پولیپ ها، چسبندگی رحم و یا علل نگران کننده ی دیگر بررسی کرد.
  6. لاپاراسکوپی

    در لاپاراسکوپی رحمی با استفاده از لاپاراسکوپ که شامل دوربین و چراغ کوچک است به بررسی وجود کیست، عفونت، فیبروم و چسبندگی رحم می پردازند.
  7. بیوپسی آندومتر

    این روش در مطب پزشک متخصص زنان انجام می شود و شامل برداشتن یک نمونه کوچک از پوشش داخلی رحم می باشد تا تغییرات سلول های بافت اندومتر ناشی از بافت های غیر طبیعی و یا تغییرات سطح هورمون ها بررسی شود. این روش به تشخیص وجود عفونت های رحمی کمک می کند.
  8. کورتاژ (D&C)

    در صورتی که درمان های دارویی در درمان مشکلات خونریزی های غیر طبیعی رحم موثر واقع نشوند از روش کورتاژ استفاده می شود. در این روش که در اتاق عمل و تحت بیهوشی انجام می شود، مقداری از لایه ی داخلی رحم برداشته می شود و سپس در آزمایشگاه مورد بررسی قرار می گیرد تا به علل مشکلات ایجاد شده پی ببرند.

درمان اختلالات قاعدگی

اختلالات قاعدگی با توجه به علت و نوع اختلال، روش های درمانی متفاوتی دارند و با توجه به تشخیص پزشک متخصص زنان می تواند شامل موارد زیر باشد:

  1. تغییر سبک زندگی

    تغییرات رژیم غذایی مانند کاهش مصرف نمک، کافئین، شکر و الکل و همچنین انجام فعالیت های ورزشی منظم، به درمان اختلالات قاعدگی و کاهش علائمی مانند درد، کمک می کنند.
  2. درمان علل زمینه ای

    یکی از روش های موثر درمان اختلالات قاعدگی، تشحیص و درمان بیماری هایی مانند مشکلات تیروئید، پولیپ و مشکلات روحی می باشد که بر قاعدگی تاثیر گذاشته اند.
  3. دارو درمانی

    استفاده از دارو های مسکن برای کاهش درد و میزان خونریزی قاعدگی موثر است. همچنین مصرف دارو های هورمونی پیشگیری از بارداری در تنظیم دوره های عادت ماهانه تاثیر دارد.
  4. جراحی

    در صورتی که روش های کم تهاجمی به درمان این عارضه کمک نکنند، ممکن است پزشک متخصص زنان، با توجه به شرایط سلامتی بیمار و نوع مشکل او، جراحی را پیشنهاد دهد که انواع آن می تواند شامل موارد زیر باشد:
    • هیستروسکوپی

      در هیستروسکوپی درمانی، با استفاده از هیستروسکوپ اقدام به برداشتن بافت اسکار و پولیپ ها از رحم می کنند.
    • جراحی باز یا سنتی شکم

      هیستروسکومی نام علمی جراحی باز برای برداشتن رحم می باشد. در صورتی که هیچکدام از روش های غیر تهاجمی در درمان مشکلات رحمی شامل خونریزی های غیر طبیعی واژینال، فیبروئید های رحمی که باعث بروز درد و و خونریزی می شوند، اندومتریوز، ضخیم شدن دیواره ی رحم و برخی مشکلات دیگر موثر نباشند، از این روش استفاده می شود.
    • کورتاژ درمانی

      یکی از کاربرد های این روش درمانی کنترل خونریزی های غیر طبیعی رحم می باشد.
    • لاپاراسکوپی

      از این روش برای خارج کردن کیست های رحم و تخمدان، رفع چسبندگی ها و درمان اندومتریوز می توان استفاده کرد.

علل اختلالات قاعدگی

عوامل بسیاری می توانند بر نظم قاعدگی تاثیر بگذارند و باعث ایجاد اختلالاتی در آن شوند که در ادامه به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

  1. فیبروئید رحم

    فیبروئید های رحم تومور های خوش خیمی می باشند ممکن است به لایه های داخلی رحم فشار وارد کنند و باعث افزایش خونریزی شوند. این فیبروئید ها می توانند باعث تحریک رشد عروق خونی شوند که سبب خونریزی های شدید، نامنظم و یا لکه بینی بین پریود ها شوند.
  2. عدم تعادل هورمونی

    برخی مشکلات هورمونی می توانند باعث ایجاد اختلالاتی در چرخه ی قاعدگی شوند. به هم خوردن تعادل هورمون ها بر اثر عوامل مختلفی رخ می دهند که باید بررسی و برطرف شوند تا بتوان به بازگشت چرخه ی قاعدگی منظم کمک کرد.
  3. سرطان

    سرطان دهانه ی رحم و یا سرطان رحم (آندومتر) باعث خونریزی بین دوره های قاعدگی و یا در طول رابطه ی جنسی می شود.
  4. عفونت های مقاربتی (STIs)

    احتمال ابتلا به عفونت های مقاربتی هر فردی که رابطه ی جنسی داشته باشد، وجود دارد. این بیماری ها معمولا خاموش هستند و علائمی نشان نمی دهند اما در صورت پیشرفت بیماری می توانند اختلالات قاعدگی در زنان ایجاد کنند.
  5. سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

    بیماری است که در آن کیست هایی درون تخمک ایجاد می شود و از علائم آن خونریزی های شدید در دوره ی قاعدگی و یا پریود نشدن می باشد.
  6. مصرف دارو های پیشگیری از بارداری
    مصرف دارو های ضد بارداری بر سطح هورمون ها تاثیر می گذارند و می توانند سبب بروز اختلالاتی مانند خونریزی های شدید در دوره ی قاعدگی و یا دیر یا زود شدن زمان آن شوند.
  7. تنبلی تخمدان

    یکی از علائم تنبلی تخمدان، اختلال در قاعدگی است که می تواند شامل خونریزی های شدید و یا پریود نشدن، افزایش هورمون های مردانه، آکنه و چاقی باشد.
  8. بیماری التهابی لگن (PID)

    این بیماری نوعی عفونت دستگاه تناسلی زنان است که از شایع ترین عفونت های مقاربتی (STIs) است که در صورت تشخیص زودهنگام با دارو های آنتی بیوتیکی قابل درمان است اما در صورت پیشرفت می تواند به لوله های فالوپ و رحم آسیب برساند و از علائم آن خونریزی های بین دوره های پریودی و بعد از رابطه ی جنسی می باشد.
  9. اختلالات تیروئید

    مقدار زیاد هورمون های تیروئید و یا مقدار کم آن ها می تواند بر کم یا زیاد شدن مقدار خونریزی های پریودی موثر باشد و یا آن را برای چند ماه متوقف کند. اگر علت اختلال در عملکرد غده ی تیروئید، مشکلات خود ایمنی باشند می تواند غدد دیگر شامل تخمدان ها را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
  10. اندومتریوز

    شرایطی است که در آن بافت مخاط رحم خارج از آن بر روی قسمت های دیگری از بدن مانند تخمدان ها، لوله های فالوپ، صفاق و یا گره های لنفاوی رشد می کند و عوارض بسیاری دارد که برخی از آن ها شامل درد های شدید در دوره ی قاعدگی، خونریزی های شدید در این دوره و یا پریود های طولانی تر از 7 روز باشد.
  11. اضافه وزن و کمبود وزن

    چاقی یا اضافه وزن و همچنین کمبود وزن باعث ایجاد اختلالاتی در سطح هورمون ها می شوند که یکی از عوارض این اختلالات هورمونی می تواند تاثیر بر قاعدگی باشد.
  12. استرس

    استرس و اضطراب باعث ایجاد اختلال در سطح هورمون ها و در نتیجه اختلال در قاعدگی شود.
  13. بلوغ و یائسگی

    در دوران بلوغ و یائسگی به دلیل بر هم خوردن تعادل هورمونی بدن، اختلالاتی در سطح ترشح هورمون ها بوجود می آیند که قاعدگی را تحت تاثیر قرار می دهند.

عوارض اختلالات قاعدگی

اختلالات قاعدگی می تواند شامل عوارض زیر باشند:

  1. مشکلات بارداری و یا ناباروری
  2. کم خونی به دلیل از دست دادن مقدار زیاد خون در طول پریودی
  3. درد های مزمن لگنی
  4. عوارض جانبی روش های درمانی
  5. سرطان رحم

زمان مراجعه به پزشک

در صورت مشاهده ی علائم زیر به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید:

  1. در صورتی که باردار نیستید و قاعدگی شما بیش از 3 ماه متوقف شود.
  2. در صورتی که پریودی شما بیش از 7 روز طول بکشد.
  3. در صورتی که دوره ی قاعدگیتان بیشتر از 35 روز و کمتر از 21 روز طول بکشد.
  4. اگر در طول پریودی دچار درد های شدیدی می شوید.
  5. اگر دچار تب شوید و ترشحات غیر طبیعی مشاهده می کنید.
  6. در صورتی که پریود های شما ناگهان نامنظم شوند.

پیشگیری از اختلالات قاعدگی

با انجام توصیه های زیر می توانید از بروز اختلالات قاعدگی پیشگیری کنید:

  1. به طور منظم ورزش کنید و مصرف غذا های سالم و مقوی را در برنامه ی غذایی خود داشته باشید.
  2. به اندازه ی کافی استراحت کنید.
  3. اگر اضافه وزن و یا کمبود وزن دارید با استفاده از برنامه ی غذایی مناسب و ورزش نسبت به تنظیم آن اقدام کنید.
  4. تکنیک های کاهش استرس و مشکلات روحی را یاد بگیرید.
  5. برای پیشگیری از عفونت ها و بیماری های مقاربتی نکات بهداشتی لازم را با دقت انجام دهید.
  6. با انجام آزمایش های خونی مرتب می توانید وضعیت کم خونی، هورمون ها و ویتامین های بدن خود را بررسی کنید.

سولات متداول

  1. چه زمانی پریود نشدن می تواند نگران کننده باشد؟

    اگر بیش از 3 دوره پریود نشوید و یا در سن 16 سالگی هستید و هنوز قاعدگیتان شروع نشده است باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید، زیرا این اتفاق ممکن است نشانه ی وجود بیماری زمینه ای باشد که نیاز به درمان دارد.
  2. توقف ناگهانی قاعدگی به چه عللی می تواند اتفاق بیفتد؟

    علل طبیعی مانند بارداری، شیردهی و یائسگی می توانند سبب توقف ناگهانی قاعدگی شوند. همچنین عواملی مانند انجام ورزش های سنگین، استرس، کمبود وزن، اضافه وزن و متعادل نبودن سطح هورمون ها می توانند سبب تاخیر یا توقف ناگهانی آن شوند.
  3. آیا پریود نشدن می تواند طبیعی باشد؟

    پریود نشدن هرچند وقت یکبار می تواند به دلیل واکنش بدن شما به تغییر عادات غذایی، ورزش و یا استرس باشد که می تواند طبیعی باشد اما اگر این اتفاق زیاد تکرار شود باید نسبت به یافتن علت و درمان آن اقدام کرد زیرا ممکن است نشان دهنده ی مشکل جدی باشد.
  4. میانگین سنی که در آن زن یائسه می شود چقدر است؟

    گذشت 12 ماه بدون قاعدگی می تواند نشان دهنده ی یائسگی باشد که می تواند در دهه ی 40 یا 50 زندگی زن رخ دهد. یائسگی یک فرایند بیولوژیکی طبیعی است که رخ دادن آن نگران کننده نیست.

یک قاعدگی طبیعی، باید هر 28 روز یا ماهی یک بار، اتفاق بیفتد. اگر فاصله بین قاعدگی ها کمتر از 21 روز باشد، به آن، پلی منوره، اطلاق می شود .

اختلالات قاعدگی زمانی مشاهده می‌شود که چرخه‌های عادت ماهانه‌در خانم‌ها نا‌منظم می‌شود و به هم می‌ریزد. حتی بعضی از اختلالات قاعدگی در دوران بارداری ممکن است موجب کورتاژ و یا سقط جنین شود.

از اختلالات متداول قاعدگی در خانم ها، که معمولا موجب ناراحتی های جسمی و روحی آن ها می شود، خونریزی بیش از حد معمول در زمان قاعدگی است. روزانه تعداد زیادی مراجعه به متخصص زنان حکایت از رواج این اختلال در زنان دارد. خونریزی شدید قاعدگی علاوه بر ناراحت کننده بودن موجب ضعف جسمی، اضطراب و ضعف اعصاب می شود.

هنگام پریود، احساس درد در ناحیه شکم، کمر و را‌ن‌ها طبیعی است. اما زنان بسیاری هستند که هر ماه به دردهای شدید قاعدگی مبتلا می‌شوند و فعالیت‌های روزمره‌شان دچار اختلال می‌شود. در این مقاله از «چطور»، درمان های خانگی درد قاعدگی شرح داده شده است.

سطح استرس شما می تواند بر چرخه قاعدگی تاثیرگذار باشد. اگر استرس شدید را تجربه می کنید، این شرایط می تواند قاعدگی های نامنظم یا فقدان آن را موجب شود.

سیکل قاعدگی یا چرخه قاعدگی شما مجموعی از تغییرات است که در بخشی از بدن شما یعنی تخمدان ها، رحم، واژن و پستان ها هر 28 روز یک بار اتفاق می افتد.

بیماری سندرم تخمدان‌های پلی‌کیستیک، یک بیماری ارثی و ژنتیک است که با بالا رفتن سن (پس از 35 سالگی) به خودی خود خوب می‌شود، زیرا تخمدان‌ها با افزایش سن کوچک می‌شوند، تعداد فولیکول‌ها کاهش پیدا می‌کند و هورمون مردانه کمتری در بدن تولید می‌شود.

اختلالات قاعدگی زمانی مشاهده می‌شود که چرخه‌های عادت ماهانه‌در خانم‌ها نا‌منظم می‌شود و به هم می‌ریزد. حتی بعضی از اختلالات قاعدگی در دوران بارداری ممکن است موجب کورتاژ و یا سقط جنین شود.

چرخه قاعدگی از روز اول یک دوره تا روز اول دوره‌ی بعدی محاسبه می‌شود. متوسط چرخه قاعدگی ۲۸ روز است، اما این عدد می‌تواند از بانویی به بانوی دیگر و در ماهی نسبت به ماه دیگر متفاوت باشد.

قاعدگی نامنظم نوعی اختلال است که بسیاری خانم‌ها از آن رنج می‌برند، اما با چند ترفند خانگی می‌توان این اختلال را برطرف کرد.